در نظام منطقه بندي كشور كه مبناي طبقه بندي ساير تشكيلات و سازمانها قرار ميگيرد ، كشور به عنوان واحد سياسي شامل : استان ، شهرستان ، بخش ، دهستان و ده ميباشد. نخستين تقسيمات كشوري ايران در دوران داريوش اول هخامنشي قرن پنجم قبل از ميلاد صورت گرفت كه كشور بر اساس ملاحظات قومي و نژادي به 30 قسمت تقسيم و براي اداره هر قسمت يك والي يا ساتراپ گمارده شد ، ايالت پارت خراسان ، يكي از اين ايالتها بود . در عهد اشكانيان 18 ايالت كشور را در بر ميگرفت . مطالعات باستانشناسي و كتيبه هاي موجود به خط اشكاني گواه بر اين است كه منطقه بيرجند در دوره اشكاني يكي از ساتراپهاي هجده گانه بوده است . به هر حال تقسيمات كشوري ايران بنا بر دلايل سياسي ، اجتماعي ، فرهنكي در طول تاريخ خويش متعير بوده ولي قانون مدوني نداشته و در سال 1285 شمسي براي اولين بار در اصل سوم متمم قانون اساسي تقسيمات كشوري تغريف شده است و تا سال 1316 كشور ايران با 27 قسمت نامساوي با نامهاي: ايالت . ولايت ، بلوك تقسيم شده بود كه هر ايالت به وسيله يك والي و هر ولايت به وسيله يك حاكم و هر بلوك به وسيله يك كدخدا اداره مي شد .در اين هنگام ولايت قهستان با مركز حاكم نشين بيرجند به 9.5 بلوك تقسيم شده بود . اين بلوكها عبارت بودند از : بلوك شهاباد و خوسفرود ، بلوك القور ، بلوك پسكوه قاين ، بلوك شاخن ، بلوك مومن آباد و سربيشه ،بلوك عربخانه و مختاران و ناحيه هردنگ ، نه و بندان ، بلوك قاين و نيم بلوك. در سال 1316 شمسي اولين قانون تقسيمات كشوري به تصويب رسيد و مملكت به 10 استان و 49  شهرستان تقسيم شد كه خراسان به عنوان استان نهم داراي 7 شهرستان بود و بيرجند يكي از اين شهرستانهاي 7 گانه . از اين هنگام واحدهاي استان ، شهرستان . دهستان بخش و ده با مسئوليت استاندار . فرماندار، بخشدار ، دهدار و كدخدا بوجود آمدند. اين آغاز تاسيس فرمانداري در شهرستان بيرجند بود كه از همان ابتدا ( فرمانداري درجه يك ) بوده است و در سال 1364 ، فقط 12 فرمانداري درجه يك در كل كشور وجود داشت . از سال 1358 بخش قاين و از سال 1368 بخش نهبندان و در سال 1381 بخش سربیشه از شهرستان بيرجند منتزع و هر يك به صورت شهرستان مستقل در آمدند و در سال 1383 شهرستان بیرجند به استان تبدیل شد در حال حاضر استان خراسان جنوبی بمرکزیت بیرجند شامل 6 شهرستان به اسامی بیرجند – قائن – سربیشه – نهبندان –  سرایان و اسدیه ميباشد .