طبس در شمال شرق استان یزد ، در منطقه ای با آب و هوای بیابانی واقع شده ، و شهرستانهای بردسکن و شاهرود از شمال ، فردوس و بیرجند از شرق ، استان کرمان از جنوب ، و شهرستانهای نایین ، اردکان و بافق از غرب و جنوب غربی آنرا احاطه کرده اند .

طبس در ۵۷۰ کیلومتری مشهد ، ۳۷۰ کیلومتری یزد و ۲۷۵ کیلومتری بیرجند واقع شده است .

ارتفاع شهر طبس از سطح دریا ۶۹۰ متر بوده و رشته کوه شتری در شرق آن قرار گرفته است.

معادن غنی ذغالسنگ ، طبس را در ردیف یکی از غنی ترین مناطق کشور به لحاظ ثروت ملی قرار داده است.

جمعیت شهرستان براساس سرشماری سال 90 برابر 67 هزار نفر میباشد، که حدود 65 درصد در نقاط شهری و 35 درصد در سایر نقاط سکونت دارند .

طبس بزرگترین شهرستان ایران و ۵۵ هزار و ۴۶۱ کیلومتر مربع وسعت دارد.

شهرستان طبس مشتمل بر سه بخش مرکزی، دیهوک و عشق آباد می باشد که بخش مرکزی به چهار دهستان، و بخشهای دیهوک ودستگردان، هرکدام به دو دهستان تقسیم می شوند. 

وجه تسمیه طبس :

طبس داراي سابقه تاريخي بسيار طولاني است، قدمت آن به قبل از آغاز پادشاهي ساسانيان مي رسد در گذشته دور يكي از مراكز داد و ستد و شهري بسيار آباد بوده است.

در سال 29 هجري قمري، سپاه مسلمين بر اين شهر چيره گشت، و خليفه وقت مسرور از اين پيروزي، آنرا باب الفتوح خراسان خواند. در اسناد تاريخي و سفر نامه هاي مختلف به مناسبتهاي گوناگون، نامي از شهر طبس در جنوب خراسان بزرگ به ميان آمده است . از جمله ناصر خسرو در سفر نامه خود درباره طبس قرن پنجم هجري چنين بيان نموده است :

طبس شهري انبوه( پر جمعيت ) است اگر چه به روستا نمايد ، و آب اندك باشد و زراعت كمتر كنند ، خرماستانها باشد و بساتين ( بوستانها ) و چون از آنجا سوي شمال روند نيشابور به چهل فرسنگ باشد... و در آن وقت امير آن شهر (ابوالحسن)گيلكي بن محمد بود و به شمشير گرفته بود. و عظيم آسوده بودند مردم آنجا، چنانكه به شب در سرايها نبستندي و ستور( چهار پايان )در كويها باشد، با آنكه شهر را ديوار نباشد. و هيچ زن را زهره( جرات ) نباشد كه با مرد بيگانه سخن گويد و اگر گفتي هر دو را بكشتندي و همچنين دزد و خوني( قاتل) نبود از پاس عدل او.

در كتاب خداوند الموت ( بازگو كننده سرگذشت فرقه اسماعيليه )، طبس در عهد حكومت سلجوقيان ( قرن ششم هجري ) ، شهري آباد و بزرگ توصيف شده است . يكي از قلاع مستحكم و استرتژيك اسماعيليه نيز در نزديكي اين شهر قرار داشته ، كه هنوز هم آثار آن در ارتفاعات روستاي ملوند وجود دارد.

نامه اي تاريخي نيز از حضرت علي ابن موسي الرضا(عليه السلام)، در دست است كه خطاب به حاكم طبس نگاشته و در آن سفارشهايي در مورد برادرشان حضرت حسين ابن الكاظم فرموده اند. اين نامه حاكي از وجود يك حكومت ظاهراً مقتدر در طبس باستان است.

طبس از قديم الايام مهد علوم مختلف بويژه علوم اسلامي بوده است. به طوري كه نويسنده كتاب خداوند الموت نگاشته است :

مدرسين طبس، اگر از استادان مدرسه نظاميه برتر نباشند، از آنها كمتر نيستند …در كشور ايران، يگانه شهري كه در آن فرس قديم تدريس ميشود ، شهر طبس است. (فرس قديم زباني است كه از قبل از اسلام در ايران رواج داشته است.)