تبليغاتX
خراسان جنوبي ای دیار علم و فرهنگ و هنر ای سرزمین طلای سرخ همیشه پاینده و سربلند باشی بيرجند نگين كوير

 

انار اَاْرزو»*

١-روزِ رُوشَه‌ْ رْ وِل‌ْ کُنَی‌ ترک‌ِ غم‌ و شَاْدی‌ کُنَی‌

 

سر دَ تَاْریکی‌ کُنَی‌ یارِ مُوْ رَ وَاْدی‌ کُنَی‌

٢-یا بِرَی‌ در مجلس‌ِ دلدارْ شیرینی‌ کُنَی

 

یا بِرَی‌ وَر کوه‌ِ عشق‌ِ یار فرهَاْدی‌ کُنَی‌

٣-گر که‌ دل‌ْ وَر زلفی‌ِ زلفُاْن‌ِ دلبرْ بسته‌یَی

 

بس‌ که‌ ترک‌ِ رَاْحَتی‌ّ و ترک‌ِ اَاْزَاْدی‌ کُنَی‌

۴-تُو خَرَاْبَی‌ْ دل‌ْ خرابَه‌ گنج‌ِ عشق‌ِ یارِ مُوْ

 

گَر که‌ گنج‌ِ عشق‌ مَاْیَی‌ ترک‌ِ اَاْبَاْدی‌ کُنَی‌

۵-از پریشُاْنی‌ مُوْ رَ وَر سِرْ سُلُت‌ْ هُنْشُنْدِیَی‌

 

مُوْ رْ بکُشْتَی‌ از غَمُن‌ْ خُوْ ترک‌ِ جَلَّاْدی‌ کُنَی‌

۶-حجلة‌ دُاْمَاْدی‌ِ خُوْ رْ بُر خدا وَر هم‌ زَنَی‌

 

بُر عروس‌ِ پیرِ دنیا حیف‌ِ دُاْمَاْدی‌ کُنَی‌

٧-از انارِ اَاْرزو ای‌ عَاْشقُوْ دل‌ْ وَاْ کَنَی

 

یَک نظرْ وَر زندگی‌ ابرام‌ِ بَغدَاْدی‌** کُنَی‌

٨-بس‌ که‌ پیش‌ِ اَاْل‌ِ دل‌ْ صد سال‌ شَاْگِردی‌ کُنَی

 

پیش‌ از او که‌ مَستَه‌ بَاْشَی‌ فکرِ اُستَاْدی‌ کُنَی‌

٩-شِاْرِ نغزِ بیرجندی‌ رَ اگر که‌ بِشْنَوَی

 

ترک‌ِ شِاْرِ حافظ‌ شیرَاْزی‌ و سعدی‌ کُنَی‌

١٠-گوش‌ وَاْ دَاْرَی‌ اگر شِاْرِ «سعید عندلیب‌»

 

آفری‌ وَر طبع‌ و وَر ذوق‌ِ خدَاْدَاْدی‌ کُنَی‌

١١-اَو حیات‌ِ یارِ مُوْ پَس‌ بَاْدِر اَر دَاْرَی‌ بِرَی

 

‌سر دَ تَاْریکی‌ کُنَی‌ یارِ مُوْ رَ وَاْدی‌ کُنَی

**************** 

        برگردان شعر" انار آرزو" به زبان فارسی معیار:

 

1-روز روشن را ول کنید ،ترک غم وشادی کنید/ سر در تاریکی بکنید یار مرا پیداکنید

2- یا بروید در مجلس دلدار شیرینی کنید / یا بروید در کوه عشق یار فرهادی کنید

3- اگر دل به زلفی(زنجیر) زلف های دلبر بسته اید/ باید ترک راحتی و ترک آزادی کنید

4-تویِ خرابه ی دلِ خراب است گنج عشق یار من/ اگر که گنج عشق می خواهید، ترکِ آبادی کنید

5-ازپریشانی مرا زانو دربغل ونگران نشانده اید / مرا کشته اید از غم های تان؛ ترکِ جلَادی کنید

6-حجله ی دامادی خود را برای خدا به هم بزنید / برای عروس پیر دنیا حیف است که دامادی کنید

7-از انار آرزو ای عاشقان دل بکنید/ یک نظر بر زندگی ابراهیم بغدادی کنید

8-باید که پیش اهل دل صد سال شگردی کنید / پیش از آن که خواسته باشید فکر استادی کنید

9-شعر نغز بیرجندی را اگر که بشنوید،/ ترکِ شعر حافظ شیرازی و سعدی کنید

10-اگر که شعر سعید عندلیب را گوش کنید، /آفرین بر طبع و ذوق خدادادی کنید

11- آب حیات است یارم پس فانوس را بردارید وبروید/ سر به تاریکی بگذارید ویار مرا پیدا کنید

 

****************

*عنوان ، برگرفته از داستانی ست نقل شده از یکی از عرفا به این شرح:

ابراهیم خوّاص گوید: "دوازده سال بود تا مرا اناری شیرین آرزو می کرد ونخورده بودم . روزی گفتم نفس را آرزو بباید داد.روزی جایی می رفتم، درویشی را دیدم افتاده بر صفتی که وصف نتوان کرد. فراز رفتم ،بر بالین وی بنشستم وگفتم: ای درویش تو را چه آرزو می کند تا تمام کنم؟چشم برکرد ودر من نگریست. آنگه گفت:دوازده سال است تا تو را اناری آرزوست واز دل نمی توانی داشت. و آمده ای که آرزوی ِ من راست کنی.ابراهیم گوید: من متحیّر بماندم وگفتم: چند دوست خدای در میان خلق پنهان است که کس ایشان را نداند (پند پیران،مؤلف نامعلوم، ظاهراٌ مربوط به قرن پنجم )

 ** ابرام بغدادی: ابراهیم بغدادی معروف به خوّاص عارف قرن سوم هجری است. اصلاًایرانی ست. پدرش اهل آمل بود ؛ امّاچون تولد وپرورشش در بغداد بوده به "بغدادی" شهرت یافته است. "خوّاص"اش گفته اند چون ازطریق زنبیل بافی وحصیربافی و... امرار معاش می کرده است(خوّاص؛ از خوصxows   به معنی پوست درخت خرماست که از آن حصیر و زنبیل و... می بافته اند). در بین عرفا شهرتی به سزا داردواز او داستان های زیادی نقل شده است؛ از جمله داستان فوق.

        

آوانگاری شعر" انار آرزو "  

Anâre ārezu

1-ruze ruše r vel konay tarke qamo šādi konay

Sar da tāriki konay yare mo re vādi konay

2-yâ beray dar majlese deldâr širini konay

Yâ beray var kuhe ešqe yâr farhādi konay

3-gar ke del var zolfeye zolfōne delbar basteyay

Bas ke tarke rāhati yo tarke āzādi  konay

4-tu xarābay  del xarâbā ganje  ešqe yâre mo

Gar ke ganje ešq māyay  tarke ābādi  konay

5-az peray šōni  mo re var ser  solot  honšodeyay

Mor bokoštay az qamon xo tarke jallādi konay

6-hejleye dōmādeye  xor bor xodâ var ham zanay

Bor aruse pire donyâ  hayfe dōmādi konay

7-az anâre  ārezu ay āšeqo  del vākanay

Yak nazar  var zendgi ebrâme baqdādi konay

8-Bas ke piše āle del sad sâl šāgerdi konay

Pišazu ke maste bāšay  fekre ostādi konay

9-šēre naqze birjandi re agar  ke bešnavay

Tarke šēre hâfeze širāzeyo sādi konay

10-guš vādāray agar  šēre saide andalib

Âfari var tab o var zowqe xodadādi konay

11-ow hayâte yare mo pas bāderardāray beray

Sar da tāriki konay  yare mo re vādi konay

 

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در شنبه بیست و سوم اردیبهشت 1391 و ساعت 10:34 قبل از ظهر |


« قَفْدست‌ِ از سفوف‌ِ محبت‌»

 

یَاْ لِک‌ِّ نُن‌ْ پطیرِ وُ یَاْ دست‌ِ نُاْن‌ِ جو (1)

 

یَاْ تُنْگُلی‌ِّ اَوی‌ِ وُ یَاْ مَشْک‌ِ دوغ‌ِ گَو

یَاْ لِس‌ِّ مَسْکه‌ی‌ِ و دو مثقال‌ِ سوزْمه (2)

 

لُقمَوک‌ِ نُاْن‌ِ خُشک‌ِ وَرینْجَه‌ پِلِنْج‌ِ اَو

یَاْ گاشْک‌ِ سیرِ تَاْزه‌ وُ یَاْ بَلْگ‌ِ سَوزی‌(3)

 

جای‌ِ کباب‌ِ بَرَّه‌ وُ مُرغ‌ و پَلو چَلو

یَاْ شُولْگ‌ِ قُروت‌ِ و دست‌ِ قروت‌ْ مال (4)

 

یارِ قروت‌ْ خَوْاْره ی‌ بیزارْ از پلو

دَبَّوک‌ِ پُرْ زِ رُاْغَن‌ِ زردِ چو اشک‌ِ چَاْش(5)

 

تُخ‌ْمُرغ‌ِ مرغ‌ِ خُاْنگی‌ِ بُرْ غذای‌ِ شَو

یَاْ غُلغل‌ِ سِمَاْوَر و فِنجُاْن‌ِ چَاْیی ِ  (6)

 

‌لَو جوی‌ِ اَو رَوُاْن‌ِ مِیُن‌ْ باغ‌ِ مَارضَوْ

 دِاْکوک‌ِّ خُردِ مِاْس‌ِ که‌ وَرْ بارْ نَاْده‌ شُو (7)

 

بوتَّوک‌ِ شَزگ‌ْ و نَرْمَة‌ کُندَاْلَه‌ بُرْ الَو

دَوی‌ِ گرفته‌ توی‌ِ سَلُاْمُاْن‌ِ عَاْشِقی (8)

 

‌یارِ ندیم‌ و کُرکُرِ قَلْیُوْ مِیُاْن‌ِ دَو

 یَک‌ دو خُلوک‌ِّ اَاْتِش‌ِ دل‌ْ از اجاق‌ِ عشق (9)

 

دل‌ْ عَاْشق‌ِ که‌ از غم‌ دلدارْ کِرْدَه‌ تَو

یَاْ جُفت‌ِ سَاْغَری‌ِّ ویا جُفت‌ِ چَپَّتِ (10)

 

‌ِبی‌ فکر و بی‌ مُلَاْظه‌ که‌ نیمدارِ یا که‌ نَو

خُاْنَوک‌ِ گُمبَدی‌ِّ که‌ بَاْشه‌ ز خِشت‌ِ خُاْمْ (11)

 

در پَس‌ْ لَکَاْت‌ْ کوچة‌ بی‌ خُمْب‌ و بی‌ خُجَو

چارْ اِشْکِل‌ِ دُرُست‌ و دل‌ و جُاْن‌ِ تندرست (12)

 

‌روزی‌ْ مقدّرِ که‌ رسه‌ بی‌ بیا برو

یَاْ چَنْگَلوک‌ِّبَاْدُم‌ و عنّاب‌ و مغزِ جَوز 13)

 

چَن‌ْ گُلّه‌ کَلَّه‌ کُنْجِت‌ و مُشت‌ِ کَلَه‌ کَنَو

تُخْمِشْکَنُوک‌ِ وقت‌ِ و یَاْ بُرِّ یار و قال (14)

 

‌ْهمدست‌ و همصدا که‌ کُنِم‌ْ دُشمَنُوْ رَ هَو

گُوک‌ِّمُلَاْم‌ و گُل‌ مَگُل‌ِ پر زِ بادِ کَیف (15) 

 

گوشَوک‌ِ باغ‌ و بُّرِ حریف‌ و بَلَو بَلَو

یَاْ فِکرِ رَاْحَت‌ِ دَ میُن‌ْ باغ‌ِ اَاْرِزو (16)

 

یَاْ سَاْیة‌ درخت‌ِ زِرینجه‌ دو چَاْش‌ِ خَو

حوض‌ِ زَلار و صاف‌ِ به‌ رنگ‌ِ چَشُاْن‌ِ یار (17)

 

بُر او که‌ تونْجَه‌ تُو غُل‌ِ گرما کنِم‌ْ شنَو

یَاْ دَفتروک‌ِ شعرِ و یَک‌ دو بغل‌ْ کتاب (18)

 

‌گوشَوک‌ِ دِنْج‌ِ سَاْکِت‌ِ خَاْلی‌ ز رَفت‌ و رَو

یَاْ جیغ‌ْوَرای‌ِ رای‌ِ مُوْ و یارِ مِاْرَبُوْ (19)

 

هُلْگُوک‌ و خَفْت‌ْ بیخ‌ِ هم‌ امّا دَ بیخ‌ِ دَو

تا شاخ‌ِ گربه‌ی‌ِ نخوره‌ مارَ وَرْ بَغَل (20)

 

‌یا شاخ‌ِ گَوی‌ِ باز نکنه‌ ما رَ وَرجلو

از یَاْ بهارِ مِاْر و مُحبّت‌ نصیب‌ِ ما (21)

 

پُندِ گل‌ِ محمّدی‌ و شیشه‌ی‌ِ گُلَو

تَاْ استِکُن‌ شراب‌ِ و چَن‌ْ جَاْله ی‌ نبات (22)

 

‌اَاْزَاْدی‌ِ بُر او که‌ خورِم‌ْ هی‌ تِلو تِلو

یَاْ باغ‌ِ پُر کِرِشمه‌ و یَاْ خِاْدِ پُرْ ز ناز (23)

 

داس‌ِ نگاه‌ِ تا که‌ کُنِم‌ْ خِاْدْ رَ دِرو

صَاْرای‌ِ پُر زِ لَاْله‌ی‌ِ و بُرِّ دِلبَرِ (24)

 

از صبح‌ تا غروب‌ رَدینُوْ بِدو بِدو

قَف‌ْ دَست‌ِ از سفوف‌ِ مُحبّت‌ ز دست‌ِ یار (25)

 

یَاْ باغ‌ِ پر ز خنده‌ی‌ِ از یار بُر چَپَو

از قَندِ وِرْوِرُاْن‌ِ گل‌ِ خُوْ دو بَاْشْلَم (26)

 

‌وَر دَاْره‌ «عندلیب‌» و کُنَه‌ پَاْره‌ی‌ِ صَفَو

یَاْ خَرمَن‌ِ پر از گل‌ و یَک‌ نیمدری‌ْ نگاه (27)

 

‌یَاْ غمچه‌ بوس‌ِ وا شده‌ی‌ِ روی‌ِ باغ‌ِ لَو

بادِ دَبَسته‌ وَر سِرِ شاخ‌ِ درخت‌ِ عشق (28)

 

از چولِکُاْن‌ِ یار وَرینجه‌ سه‌ گز طَنَو

یَاْ تخت‌ِ خَوی‌ِ لطف‌ِ و بَاْلِشْت‌ِ از صفا (29)

 

یَاْ قَلب‌ِ پُر محبَّت‌ِ رو تخت‌ِ خَوْ وِلَو

قرآن‌ِ و کتاب‌ِ دعا و دل‌ِ خراب (30)

 

‌راز و نیاز و یَاْ دِرَم‌ِ اشک‌ِ نیم‌ِ شَو

دَاْره‌ حِلَاْوَت‌ِ نِمِتُوْ گُف‌ْ که‌ مثل‌ِ چه (31)

 

‌دَاْره‌ حِکَاْیَت‌ِ نِمِتُوْ گفت‌ِ که‌ چطَو

یَاْ باغ‌ِ پُرْ ز عشق‌ و مُوْ و یارْ توی‌ِ باغ (32)

 

لورِ مُوْنَاْ اگر که‌ کُنَه‌ یارْ وَرْ مُوْ خَو

http://saeedandalib.persianblog.ir/

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391 و ساعت 11:12 بعد از ظهر |

 

بیرجند - در برخی از کتب برکند آمد ه و بعضی  چون بیزن را بنیان گذار اولیه آن می دانند از ان به بیزن یاد کر ده که با تکرار زیادو به مرور ایام به  بیرجند تبدیل شده است .در فارسی با ستان کلمه بیرجند مرکب از دو واژه (بیر)بمعنای صاعقه و طوفان و (جند یا کند)بمعنی شهر و دیه است اولین بار معجم البلدانان را بیرجند نامیده است .

سربیشه - بر وزن اندیشه بودو در مورد آن سه نظریه وجود دارد :

1-     در قسمت جنوبی  ان زمین ابخیزو سر سبزی وجود داشته و چون شهر بر مدخل ورودی این محل سر سبز واقع شده ان را سر بیشه گویند.

2-    در قدیم جایگاه و مامن سار (پرنده)بوده و در گذر ایام به  سر بیشه مخفف شده است

3-   چون این شهر در ارتفاع 1900 متری سطح از سطح دریا  قرار دارد و در نتیجه هوای سرد بر ان حاکم  است سرد بیشه  نامیده شد که به مرور سر بیشه شده است.

نهبندان- نه یا نیه در فارسی به شهر معنی شده است و در گذشته بیشتر تواریخ از این سرزمین به همان (نه)یا (نیه)یاد کرده اند و از ان جائی که در 75 کیلو متری  شرق(نه)زندان مشهور حاکم سیستان با نام (بندان)قرار داشته پس برای معرفی بهتر ان (نه) بهترین انتخاب همان (نه بندان)بوده است.

سرایان- در گویش محلی منزل را(سرا) می نامیده اند و از ان جائی که  بناهای زیادی در ان قرار دارد به(سرایان)یعنی منزلها یا سرا ها مشهور گشته است.

اثار تاریخی فرهنگی بجای مانده از ادوار گذشته در گوشه و کنار قهستان توجه هر تازه واردی را نا خود اگاه به خود جلب می کند.

کشفیات اخیر باستان شناسان حاکی بر این است که نواحی مزبور محل سکونت و معبر انسانهای پیش از تاریخ بوده رد پای قوم سا گارتی نیز در ان به یادگار مانده است سنگ نگاره (لاخ مزار)در روستای کوچ با به همراه داشتن نقوش انسانی و حیوانی علائم و نمادها و خطوط تصویری و کتیبه زیبای خود با نوشته های پهلوی  ,عربی و فارسی مهر تائید محکمی است. سنگ نگاره (کال جنگال)در ارتفاعات (رچ)بخش خوسف به لحاظ زیبا یی نقوش اهمیت زیا دی دارد و بر دل ان نبرد مردی پارتی با یک شیر نقش  بسته است.

اثار و ابنیه تا ریخی حاضر نشان از عظمت و دیرنگی فرهنگ و تمدن اقوام ساکن در منطقه را دارد . وجود علمای فاضل و عرفای کامل نشانگر در خشش ستاره منطقه در اسمان علم و فرهنگ ایران زمین است . تاریخ بیرجند  با اساطیر ایران عجین شده و هر جا سخن از قهستان و بیرجند امده تداعی کننده نام سام بن نریمان که او را بنیان گذاراولیه این خطه می دانند می باشد.

نامهای باستانی فراوانی در این منطقه یافت می شوند که بر گرفته از تاریخ دیرین ایران زمین است نامهائی چون:گیو , گل, چهکند,نو فرست, چاج ,اسفزار , نوکند, فورگ,.....وحتی بیرجند ,قائن ,نهبندان و خوسف جزونامهای باستانی و قدیمی می باشد.

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در دوشنبه هشتم اسفند 1390 و ساعت 10:48 بعد از ظهر |

تاسیس استان خراسان جنوبی :

در تابستان سال ۱۳۸۳ این شهر، پس از تقسیم استان خراسان به سه استان، مرکز استان تازه تاسیس خراسان جنوبی گردید.

گویش بیرجندی :

نوشتار اصلی: گویش بیرجندی

گویش یا لهجه بیرجندی از گویش‌های فارسی نو است که مانند گویشهای دیگر به نسبت زبان رسمی کمتر تحول پذیرفته و از اینرو بسیاری از ویژگی‌های فارسی کهن را نگه داشته‌است. محمود رفیعی در مقدمه واژه‌نامه گویش بیرجند می‌نویسد که چون بیرجند در نزدیکی کویر و در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده، در گذر تاریخ کمتر مورد تاخت و تاز و هجوم قرار گرفته و در نتیجه گویش آن نیز پاکیزه و دست نخورده باقی مانده‌است.

آموزش و فرهنگ :

مراکز علمی و فرهنگی جدید از مدارس علمیه نشأت گرفته ‏اند و در این میان اهمیت مدرسه معصومیه که سابقهٔ بیش از هزار سال دارد و محل تحصیل اغلب مشاهیر بیرجند بوده قابل ذکر است. هم ‏اکنون در شهرستان بیرجند پنج مدرسه علمیه با ظرفیت ۲۰۰ نفر طلبه و بیش از ۷۰۰ مرکز آموزشی وابسته به آموزش و پرورش به فعالیت مشغولند.

مدارس جدید در شهرستان بیرجند زودتر از سایر نقاط کشور تأسیس شد. مدرسه شوکتیه در سال ۱۲۸۴ خورشیدی پس از تأسیس دارالفنون تهران و رشدیه تبریز , به همت امیر شوکت‌الملک علم, حکمران وقت در بیرجند تأسیس شد و به دنبال آن , دبیرستان شوکتیه و مدارس خضری دشت بیاض, نهبندان، سربیشه، خوسف و دبستان دخترانه شوکتی افتتاح گردید. آموزش و پرورش بیرجند هم‏ اینک با بیش از ۹۰ سال عمر با برکت بیش از یکصدهزار نفر دانش‏ آموز را تحت تعلیم و تربیت دارد. وجود ۴ اداره مستقل آموزش و پرورش در شهرستان بیرجند با بیش از ۷۰۰۰ نفر پرسنل، مرکز آموزش عالی فرهنگیان، مراکز تعلیم و تربیت، پژوهشکده معلم و... آموزش و پرورش این شهرستان را به قویترین آموزش و پرورش استان خراسان (پس از مشهد) تبدیل کرده بود.

آموزش عالی :

بیرجند به عنوان قطب دانشگاهی شرق کشور از امکانات آموزش عالی خوبی برخوردار است. در ۱۳۵۴ شمسی, در مجموعه موقوفات علم , موسسه آموزش عالی بیرجند تأسیس شد و در ۱۳۵۶ شمسی با پذیرش ۱۲۰ دانشجو در رشته‌های ریاضی, فیزیک و شیمی, کار خود را آغاز کرد و اکنون به نام رسمی دانشگاه بیرجند شناخته می‌شود.

در حال حاضر ۱۴ هزار دانشجو در ۱۰ دانشگاه و مرکز آموزش عالی مشغول تحصیل می‌باشند که بالاترین تورم دانشجویی در سطح کشور را به خود اختصاص داده‌است. بدین معنی که به ازای هر ۹ نفر شهروند بیرجندی یک نفر دانشجو وجود دارد. از جمله مراکز آموزش عالی در بیرجند می‌توان از :

دانشگاه بیرجند

دانشگاه علوم پزشکی بیرجند

دانشگاه صنعتی بیرجند

دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند

دانشگاه پیام ‏نور بیرجند

دانشگاه جامع علمی کاربردی بیرجند

مرکز تربیت معلم شهید باهنر

مرکز آموزش عالی ضمن خدمت فرهنگیان

مرکز آموزش مدیریت دولتی

مرکز آموزش عالی دختران بیرجند (سپیده کاشانی)

نام برد.

جاذبه‌های گردشگری :

علاوه بر جاذبه‌های گردشگری موجود در سطح شهرستان بیرجند، آثار تاریخی و مکانهای تفریحی نیز در داخل در محدوده شهری بیرجند وجود دارد.

اماكن تاریخی :

·        آب انبار‌ها

·        بند دره یکی از جاذبه‌های گردشگری بیرجند

·        آرامگاه حکیم نزاری

·        ارگ کلاه فرنگی

·        بند دره

·        بند عمرشاه

·        عمارت اکبریه

·        قلعه بیرجند

·        کنسولگری انگلیس (باغ منظریه)

·        مدرسه شوکتیه

·        مدرسه معصومیه

·        مصلی بیرجند

·        یخدان رحیم آباد

اماكن تفریحی :

آب و هوا :

آب و هوای بیرجند، نیمه بیابانی بوده و دارای زمستانهای سرد و تابستانهای خشک و گرم است. میزان بارش در این شهر با توجه به آب و هوای آن، کم بوده و بیشترین میزان آن، از آذر تا اردیبهشت رخ می‌دهد که در فصل زمستان اغلب به صورت بارش برف است.

ایستگاه هواشناسی بیرجند در سال ۱۳۳۴ خورشیدی (۱۹۵۵ میلادی) راه اندازی گردید.[۱۱] بر اساس اطلاعات این ایستگاه، میانگین سالیانه بیشترین و کمترین درجه حرارت این شهر برابر با ۲۴ و ۸ درجه سانتیگراد است. کمترین دمای ثبت شده در این شهر در ۱۶ ژانویه ۱۹۹۳ و برابر با ۲۱/۵ - درجه سانتیگراد و بیشترین آن در تاریخ ۱۱ جولای ۱۹۶۷ و برابر با ۴۴ درجه سانتیگراد بوده است. شهر بیرجند، به طور میانگین در ۷۶ روز از سال دارای دمای زیر صفر درجه و در ۱۴۲ روز از سال دارای دمای بالای ۳۰ درجه سانتیگراد است.

مجموع بارش سالیانه در شهر بیرجند به طور میانگین برابر با ۱۷۱ میلی متر در سال است. بیشترین میزان بارش در یک روز، در دوم ماه می ۱۹۵۷ رخ داد و ۵۲ میلیمتر باران در این شهر بارید. همچنین میانگین سالیانه رطوبت نسبی در ابن شهر ، ۳۶٪ است و به طور میانگین ۳۰ روز از سال، آسمان این شهر کاملاً ابری است. هوای بیرجند به طور میانگین در ۱۲ روز از سال، با طوفان و گرد و خاک شدید همراه است.

وضعيت ترابری :

- فرودگاه بین‌المللی بیرجند - به علت اهمیت راهبردی شهر بیرجند در شرق ایران، فرودگاه بیرجند، در سال ۱۳۱۲ شمسی، به عنوان سومین فرودگاه کشور مورد بهره برداری قرار گرفت. این فرودگاه که در شمال شهر بیرجند واقع است، به مرور زمان گسترش یافته و در اردیبهشت ماه سال ۱۳۸۷، با انجام پرواز بیرجند - مدینه به فرودگاه بین‌المللی بیرجند ارتقا یافت. در تاریخ ۱۳۸۹/۰۵/۱۲ اولین پرواز فرودگاه بیرجند به مقصد دمشق انجام شد.

فرودگاه نظامی خور- این فرودگاه، پس از احداث فرودگاه نظامی شیندند در استان فراه افغانستان توسط شوروی، در ۵۰ کیلومتری غرب بیرجند و در خور ساخته شد. این فرودگاه که در پایگاه دوازدهم شکاری نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، واقع است، کاربردی نظامی دارد.

- پایانه مسافربری بیرجند - این پایانه در سال ۱۳۷۵ در زمینی به مساحت ۲۴ هکتار و در شمال شهر بیرجند ساخته شد. در حال حاضر ۱۰ شرکت حمل و نقل مسافر و یک موسسه مسافربری در مسیرهای تهران، مشهد، زاهدان، کرمان، اصفهان، فردوس، زابل و ... مشغول فعالیت هستند.

- پایانه باربری بیرجند - این پایانه در شهریور سال ۱۳۷۵ در زمینی به مساحت ۲۳ هکتار و در شمال شهر بیرجند ساخته شد. تعداد ۱۳ شرکت باربری در مسیرهای اصفهان، یزد، کرمان، مشهد، تبریز، شیراز و تهران در این پایانه مشغول فعالیت هستند.

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در شنبه پانزدهم بهمن 1390 و ساعت 8:15 بعد از ظهر |

پهلوی :

در سالهای نخستین دوران پهلوی، شهر به مرکز عمده نظامی تبدیل شد. لوله کشی آب در ۱۳۰۲ خورشیدی - که اولین لوله کشی شهری در ایران به حساب می‌آمد - و تغییر مسیر رود بیرجند دو عامل مهم در تحول شهر بود. در ۱۳۱۰ خورشیدی به نوشته روزنامه کیهان به سبب فراوانی آب قنات در شهر، بر جمعیت آن هنگام کم آبی افزوده می‌شد. به علت اهمیت راهبردی شهر بیرجند در شرق ایران، در سال ۱۳۱۲ خورشیدی، فرودگاه شهر بیرجند - سومین فرودگاه کشور پس از قلعه مرغی و بوشهر - مورد بهره برداری قرار گرفت.

در سالهای پس از ۱۳۲۰ شمسی , توسعه شهر سرعت یافت و در جنگ جهانی دوم متفقین , شاهراه مشهد - زاهدان را ساختند که به صورت یکی از شاهرگ‌های ارتباطی متفقین - که با راه آهن ایران رقابت می‌کرد - درآمد. 

لوله‌كشي شهري در بيرجند براي اولين بار در ايران(بنگاه خیریه آبلوله ) :

بنگاه مستقل خیریه آب و لوله بیرجند در سال ۱۳۰۲ شمسی، به عنوان اولین سازمان آبرسانی ایران توسط عده‌ای از افراد خیر و نیکوکار شهر بیرجند و همکاری محمدابراهیم خان علم تاسیس شد.اولين شهري كه در ايران لوله‌كشي شد شهر بيرجند بود. اين امر ابتكار تعدادي از خيرين با هدف رفع مشكل آب بيرجند و با خريد دو رشته قنات در دامنه كوه باقران و انتقال آب قنوات مذكور به شهر، زير نظر كميسيوني به نام كميسيون لوله‌كشي هندوستان با خاتمه جنگ جهاني اول آغاز شد. این بنگاه به منظور تامین آب قابل شرب برای اهالی بیرجند، اقدام به خرید لوله‌های چدنی انتقال آب از هندوستان و نیز انتقال لوله‌های باقیمانده از جنگ جهانی اول در کمپ نیروهای انگلیسی در سفیدآبه، و مالکیت آب و اراضی قنات دشت علی آباد بیرجند نمود .  لوله‌هاي بكار گرفته شده از هندوستان خريداري شده و با احداث مخزني در مرتفع‌ترين تپه ماهورهاي بيرجند و نصب شيرهاي برداشت عمومي در معابر شهر زمينه استفاده از آب لوله‌كشي را فراهم نمودند. رشته لوله بكار رفته شده 9 كيلومتر بوده‌ است.

هنگ ژاندارمری :

در سال ۱۳۰۷، هنگ ژاندارمری بیرجند تاسیس شد. این هنگ دارای ۹ گروهان، گناباد، فردوس، طبس ، شاهرخت، گزیک ، بندان ، حسین آباد رزاق زاده و گروهان مرکزی بیرجند بود. وظیفه مرزبانی نیز به عهده این هنگ بوده‌است. این هنگ تا زمان ادغام در نیروی انتظامی، مشغول فعالیت بود.

تیپ ارتش :

در سالهای نخستین دوره پهلوی و متعاقب تاسیس ارتش نوین در ایران, تیپ ارتش در بیرجند مستقر شده و اقدام به تاسیس پادگان در شهر بیرجند نمود. این پادگان که امروزه به نام پادگان آموزشی ۰۴ نامیده می‌شود، از بدو تاسیس تا کنون، آموزش سربازان وظیفه را برعهده دارد.

شهرداری :

در سال ۱۳۱۰، شهرداری بیرجند تحت عنوان بلدیه بیرجند در کنار آرامگاه حکیم نزاری افتتاح و با ۱۲ کارمند، فعالیت خود را آغاز نمود. اولین شهردار بیرجند ، آقای افشار بود که به مدت ۶ سال سمت ریاست شهرداری را بر عهده داشت .

فرودگاه بيرجند :

در سال ۱۳۱۲ به جهت موقعیت سیاسی و نظامی شهر بیرجند و شرق کشور، فرودگاه بیرجند در زمینی به مساحت ۱۵۰ هکتار در شمال شهر ایجاد گردید .

در سال 1315 اراضي فرودگاه در اختيار اداره پست و تلگراف قرار گرفت كه در آن يك ساختمان دو طبقه احداث گرديد. در سال 1327 همزمان با تاسيس اداره كل هواپيمايي اين اراضي در اختيار سازمان مذكور قرار گرفت، كه در آن يك باند خاكي به طول 1000 متر احداث و يك دستگاه NDB نصب شد. در اين مجموعه تا سال 1341 هواپيماهاي يك موتوره نشست و برخواست داشته‌اند. هم اكنون فرودگاه بيرجند با درجه 3 و كلاس جي با 414 هكتار اراضي داراي باندي به طول 3100 متر و شانه‌هاي 5/7 متر ميباشد.

گمرک :

بيش از 60 سال پيش در سال ۱۳۱۷، به منظور سهولت در حمل و نقل و صادرات و واردات کالا به شبه قاره هند و افغانستان، اداره گمرک بیرجند تاسیس و با دو واحد گمرکی درح و گزیک فعالیت خود را آغاز نمود .اداره گمرك بيرجند پس از تعطيلي مجددا از سال 1377 تاسيس شده و امر صدور فراوردهاي محلي را به عهده دارد.

بیمارستان امام رضا :

در سال ۱۳۲۷ در یکی از اراضی و موقوفات متعلق به خاندان علم، معروف به باغ اناری، بیمارستان امام رضا تاسیس گردید. این بیمارستان علاوه بر پذیرش بیماران شهرستان بیرجند ، نسبت به پذیرش سایر بیماران شهرستان‌های جنوبی استان خراسان اقدام می‌نمود .

دانشگاه :

در سال ۱۳۵۴ شمسی, با پیگیری دکتر محمدحسن گنجی، در مجموعه موقوفات علم , موسسه آموزش عالی بیرجند تأسیس و در سال ۱۳۵۶ شمسی با پذیرش ۱۲۰ دانشجو در رشته‌های ریاضی, فیزیک و شیمی, کار خود را آغاز کرد و اکنون به نام رسمی دانشگاه بیرجند شناخته می‌شود .

انقلاب :

پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی توجه بیشتری به بخشهای اداری، آموزشی، صنعتی و کشاورزی مناطق محروم گردید. ایجاد شهرک صنعتی در غرب بیرجند، تاسیس دانشگاههای علوم پزشکی ، آزاد، پیام نور، صنعتی و ..، ارتقا سازمانهای اداری مانند اداره راه و ترابری بیرجند به اداره کل و تحت پوشش قرار دادن کلیه راههای شرق کشور، مهاجرت افغان‌ها به سبب اشغال افغانستان توسط شوروی و مهاجرت روستاییان ، سبب توسعه روزافزون بیرجند گردید، به طوری که پنجمین شهر استان خراسان گردید.اکنون بخش شمالی شهر, کارگرنشین با خانه‌های ارزان قیمت است. بخش مرکزی بافت قدیمی دارد و تقریبا تمام بیرجند قبل از قرن چهاردهم را در بر می‌گیرد و اماکن تاریخی شهر مانند قلعه، حسینیه‌ها، مساجد تاریخی و آب انبارها در آنجا واقع اند. بخش جنوبی نیز بیش از نیمی از مساحت شهر را شامل می‌شود و قسمت جدید شهر است.

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در جمعه چهاردهم بهمن 1390 و ساعت 7:32 بعد از ظهر |

تاسيس اولين چاپخانه در بيرجند :

در آغاز كار، روزنامه آزادي قاينات در بيرجند تهيه و در مشهد چاپ مي‌شد تا اينكه مرحوم حاج محمد مهدي صمدي (برادر حاج محمد تقي صمدي) كه گرداننده اصلي اين روزنامه بود چاپخانه كاوه تهران را خريداري و با دو نفر از كارگران چاپچي و حروفچين به بيرجند، در محل سراي محسن‌زاده منتقل نمود.

روزنامه‌هاي بيرجند :

با روي كار آمدن شادروان دكتر محمد مصدق به عنوان نخست وزير ايران در زماني كه كمتر شهري از شهرهاي ايران داراي روزنامه بود، چندين روزنامه كه اكثر آنها به دفاع از آزادي پرداختند در بيرجند منتشر مي‌شد.

1- روزنامه آزادي قاينات: در فروردين 1331 به مديريت و صاحب امتيازي مرحوم حاج محمد تقي صمدي و سر دبيري مرحوم مهدي سعيدي انتشار يافت. اين روزنامه كه بيشتر مطالبي در جهت موضوعات ملي م ميهني و در ضديت با خانواده علم منتشر مي‌كرد پس از بازگشت شاه در 28/5/1332 تعطيل و محل روزنامه و چاپخانه به آتش كشيده شد و كليه سردبيران و ناشران آن توقيف گرديدند.

2- روزنامه حقيقت قاينات: پس از گذشت 6 ماه از انتشار روزنامه آزادي قاينات اين روزنامه به صاحب امتيازي مرحوم محمد هادي قيرواني در مشهد چاپ و در بيرجند منتشر مي‌گرديد.
3- روزنامه اتحاد قاينات: با صاحب امتيازي آقاي حاج محمد مهدي صمدي ناشر افكار سازمان جوانان حزب ايران در بيرجند منتشر گرديد. اين روزنامه پس از تعطيلي روزنامه آزادي قاينات جانشين آن شد.

4- روزنامه بيداري قهستان: با صاحب امتيازي آقاي علي زرين قلم در سال 1331 لغايت 1333 در تهران به چاپ رسيد و در بيرجند منتشر مي‌شد. اين روزنامه نيز در جناح مخالفان حزب ايران قرار داشت.

5- نشريه طوفان اجتماعي: با صاحب امتيازي آقاي غلامحسين صدارتي شش ماه پس از انتشار روزنامه آزادي قاينات بر ضد حكام محلي در مشهد چاپ و در بيرجند نشر و پخش مي‌شد.
6- نشريه نواي قاينات: اين نشريه زير نظر آقاي غلامحسين رياحي در سال 1330 انتشار يافته و در آن مسائل سياسي روز در جهت آزاديخواهي مطرح مي‌گرديد.

بانك شاهنشاهي و اسكناس ناصرالدين شاهي :

موقعيت بازرگاني بيرجند سبب شده بود كه اسكناس ناصرالدين شاهي تنها در 22 شهر ايران و از جمله بيرجند قابل مبادله باشد، در زمان حکومت قاجاریه و متعاقب اقدام انگلستان در تاسیس بانک شاهنشاهی در ایران، در سال ۱۹۱۳ میلادی (۱۲۹۲ شمسی)، شعبه این بانک در بیرجند به ریاست یک انگلیسی به نام اف.هیل تاسیس شده و فعالیت خود را آغاز نمود.

اسكناسهاي بانك شاهنشاهي (ناصرالدين شاهي)، براي هر شهر اختصاصي بود، بدين ترتيب كه نام شهر بر روي اسكناسها چاپ شده بود و فقط در همان شهر قابل خرج كردن بود. چنانچه مي‌خواستند اسكناسهاي يك شهر را در شهر ديگر خرج كنند مي‌بايستي توماني 4 شاهي، كسر كنند تا بتوانند خرج نمايند.

سینما :

اولین سینمای بیرجند در اواخر دوران قاجاریه و در سال ۱۲۹۲ شمسی ، با پخش فیلمهای صامت، فعالیت خود را آغاز نمود. این سینما که توسط محمدرضا صمصام الدوله، حاکم وقت زابل ساخته شده بود، از برق کارخانه‌ای بنام "مارشال" استفاده می‌نمود.

خاندان علم :

سردودمان خاندان علم در دوران خلافت مامون (198 - 218 ه.ق) شخصي بود به نام خازم بن خزيمه كه همراه با افراد قبيله خزاعه در جلوس مامون به جاي برادرش امين در سپاه طاهر ذواليمين همكاري كرده است. مورخان مسقط الراس خاندان علم را از سرزمين بحرين واقع در حواشي جنوبي خليج فارس مي‌دانند كه از آنجا به جنوب خراسان مهاجرت كرده و در آنجا ساكن شده‌اند. اينان به تدريج . طي ساليان دراز حكمراني نواحي قاين و نهبندان را به دست آورده و دامنه نفوذ خود را تا مناطق جنوبي سيستان گسترش داده‌اند. آنچه در مورد تاريخ اين خاندان محتوم مي‌باشد آن است كه ايشان از نژاد عرب بوده و طي قرنها فراز و نشيب توانسته پايگاهي، هرچند به ظاهر كوچك و دور افتاده براي خود به دست آورد. اين خاندان و اعراب خزاعه و خازم بن خزيمه از همان دوران تاريخي منزوي شدند و از ابتداي سلطنت صفويان پا به عرصه تحولات تاريخي ايران نهادند.

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در سه شنبه بیستم دی 1390 و ساعت 7:30 بعد از ظهر |

نام :

نام اصلی این شهر، بیرجند است که به صورت‌های برجند، برجن، برکن و بیرگند نیز در نوشته آمده‌است. پنج وجه تسمیه برای بیرجند بیان شده‌است.

  • بیرجند یعنی نصف شهر/نیم شهر
  • بیرجند یعنی شهر بلند
  • بیرجند یعنی شهر چاه
  • بیرجند یعنی شهر طوفان
  • بیرجند یعنی برزن

آقای رجبعلی لباف خانیکی در مقاله خود تحت عنوان "تأملی در نام بیرجند"، بیرجند را مرکب از دو جزء "بیر" و "جند" می‌داند. "بیر" در پارسی باستان به معانی رعد و برق، صاعقه و طوفان و "جند" که معرّب "کند" است به زبان فرارودی به معنی مکان و شهر آمده‌است. با توجه به نامهای مناطق و شهرها در خراسان بزرگ ، مانند تاشکند، خجند، سمرقند و ...، این وجه تسمیه درست تر به نظر می‌رسد.

پیش از اسلام  :

علاوه بر نام بیرجند که ساختار آن برگرفته از زبان پهلوی بوده و به دوران پیش از اسلام باز می‌گردد، بنا به روایتی ، بیرجند، احتمالاً در اواخر حکومت ساسانیان و توسط زرتشتیان یزدی و کرمانی به عنوان منزلگاهی در حاشیه کویر و در مسیر عبور از کویر به سمت شمال خراسان بزرگ و ماوراءالنهر بنا شده‌است .اشعار حکیم نزاری، وجود محله‌ای به نام گبرآباد در بافت قدیمی شهر، کاوشهای به عمل آمده از قلاع دختر در "بند دره" و "قلعه دره"، و نیز کتیبه به‌دست آمده از کال جنگال در روستای ریچ از توابع خوسف، "تخته سنگ لاخ مزار" واقع در روستای کوچ ، سنگ نگاره و کتیبه‌های پهلوی اشکانی در دره "استاد تنگل"، حکایت از قدمت چند هزار ساله بیرجند دارد. همچنین علاوه بر وجود گورستانهای زرتشتی‌ها در اغلب روستاها و نیز وجود آتشکده‌های سفلی و علیا .[۷] که دال بر قدمت تاریخی این منطقه‌است، نام برخی از روستاهای اطراف شهر بیرجند دارای ریشه پهلوی و اساطیری هستند، مانند: گیو، سهراب، ماژان، سلم آباد، درخش، خراشاد، رودک، دستجرد، چاج، چهکند، جمشیدآباد و ...

پس از اسلام :

قدیمی‌ترین اثر درون شهری بیرجند، مسجد جامع آن است که در سال ۷۵۰ هجری قمری بنا شده‌است. احتمالا یاقوت حموی اولین جغرافیدانی است که از «پیرجند» به عنوان یکی از شهرهای منطقه قهستان یاد کرده‌است. حمدالله مستوفی «بیرجند» را از شانزده ولایت قهستان و مرکز ولایتی با توابعی چند دانسته که در آن مقدار فراوانی زعفران, انگور, میوه و اندکی غله به دست می‌آمده‌است.زین العابدین شیروانی, بیرجند را قصبه‌ای شهر مانند از توابع خراسان و دارالملک قهستان معرفی کرده و افزوده‌است که قریب به چهار هزار خانه دارد. آب بیرجند از کاریز تأمین می‌شود و مردمش همگی شیعه اند. اعتمادالسلطنه نیز آن را از قرای قهستان دانسته‌است. برخی بیرجند را به علت کوچکی آن «برکند» ثبت کرده‌اند بر به معنای «نصف» و کند به معنای «شهر» در مجموع به مفهوم قصبه. بیرجند در قدیم چند بار به علت زلزله ویران شده‌است. در فرهنگ عامه بیرجند، داستانهای بسیاری درباره ویرانی بیرجند در یک زلزله عظیم و سکونت دسته‌ای از کولی‌های چادرنشین در آن، نقل شده‌است. این شهر از عهد صفویه که خانواده امیریه در آنجا امارت یافتند رو به اعتبار گذاشته‌است.

صفویه :

در اواخر دوره صفوی و پس از قتل نادر شاه با استقرار خاندان خزیمه , بیرجند مرکز قهستان شد. با زوال دولت صفوی و رسوخ کشورهای اروپای غربی به هند و آسیای شرقی از راههای دریایی و زمینی , بیرجند که در مسیر عمده‌ترین راه زمینی این ارتباط قرار داشت محل عبور اغلب سیاحان, جهانگردان یا مأمورانی شد که در نوشته‌های خود اطلاعات فراوانی درباره شهر و منطقه به جا گذاشته‌اند.

قاجاریه :

در سال ۱۲۵۴ خورشیدی، مک گرگور درباره شهر بیرجند مطالبی نوشته و شمار خانه‌های شهر را سه هزار باب ذکر کرده‌است. در سال ۱۲۷۳ خورشیدی، ادوارد ییت گزارشی درباره تجارت بیرجند از طریق بندرعباس و نیز جمعیت ۰۰۰ ۲۵ نفری آن داده‌است.

سرپرسی سایکس در سفر خود به منطقه , از کوههای معین آباد (ظاهراً همان میناباد)، امیران ناحیه قائنات, محصولات زراعی بویژه زعفران و زرشک و ابریشم، قالی بافی ساکنان منطقه و مذهب آنها و نیز شهر بیرجند - که آن را متفاوت با سایر شهرهای ایران دانسته - مطالبی آورده‌است. لمتون نیز در سالهای قبل از ۱۳۲۹ خورشیدی به وضع مالکیت اراضی و قنات‌های قائنات و نیز نظامهای آبیاری در آبادیهای پیرامون بیرجند اشاره کرده‌است. در دوره قاجاریه به سبب کمبود آب, شهر بیرجند به کندی توسعه می‌یافت ولی همچنان مرکز ناحیه بود.

تاسيس كنسولگري روس و انگليس در بيرجند :

آغاز قرن نوزدهم و فرارسيدن جنگ ايران و هرات و موقعيت سياسي بيرجند. بدين منظور در سال 1894 هياتي به سرپرستي كلنل بيت به بيرجند آمد و موجبات گشايش كنسولگري را فراهم ساخت.

کنسولگری‌های انگلستان و روسیه :

در آغاز سدهٔ نوزدهم و پس از جنگ ایران در هرات، و نقش پشتیبانی که بیرجند به عنوان خط دوم جبهه، از نظر ارسال غله و اسلحه، انگليسيها را متوجه ساخت كه براي حفظ مستعمرات خود در هند و توسعه نفوذ خود در افغانستان ضرورت دارد در سال ۱۸۹۴ میلادی (۱۲۷۳ خورشیدی)، اقدام به تاسیس کنسولگری در بیرجند نمود. انگلستان جهت حفظ منافع و مستعمرات خود در شبه قاره هند و توسعه نفوذ خود در افغانستان، به تبع ایجاد این کنسولگری، دولت روسیه تزاری نیز کنسولگری خود را در بیرجند تاسیس نمود.به تدریج با شروع جنگ جهانی اول و دوم و نیز وقوع انقلاب روسیه ، رقابت سیاسی بین انگلستان و روسیه در ایران کاهش یافته و در نتیجه کنسوگری‌های دو کشور تعطیل گشتند.

 تاسيس مدرسه شوكتيه (آموزش نوين) در بيرجند :

هم زمان با انقلاب مشروطيت، امير اسماعيل‌خان شوكت‌الملك اول كه فاقد اولاد بود، ثلث اموال خود را وقف امور خيريه كرد و توليت آنرا به برادر كوچكش محمد ابراهيم‌خان واگذار نمود. محمد ابراهيم‌خان علم موسوم به شوكت‌الملك دوم بعد از سفر به تهران و احراز مقام حكمراني و امارت قاينات درصدد برآمد موقوفه مذكور را در جهت ايجاد فضاي آموزشي به مصرف برساند. شوكت‌الملك تحت تاثير اقدام حسنه اميركبير مبني بر تاسيس مدرسه عالي دارالفنون، در سال 1285 شمسي - 1325 ه.ق در محل حسينيه شوكتيه كه براي برگزاري مراسم عزاداري توسط برادرش امير اسماعيل‌خان در سال 1273 ه.ش - 1312 ه.ق ساخته شده بود اقدام به تاسيس مدرسه شوكتيه نمود. قابل ذكر است كه مدرسه شوكتيه پس از مدرسه عالي دارالفنون (سال 1268 ه.ق) و مدرسه ابتدايي رشديه كه به همت حاجي ميرزا تبريزي معروف به رشيديه (سال 1315 ه.ق) در تهران تاسيس شد سومين از نوع مدارس جديد در ايران محسوب مي‌شد. براي مديريت و تاسيس مدرسه شوكتيه بيرجند از دو نفر افراد فاضل كاشان به اسامي ميرزا احمد نراقي و شيخ احمد سليماني نراقي و براي تدريس دروس فرانسه و انگليسي و رياضيات از سه نفر تبعه فرانسه، انگلستان و هندوستان دعوت به عمل آمد. ساختمان مدرسه شوكتيه از سال 1308 لغايت 1312 ه.ق به دست استادان و معلمان يزدي در دو طبقه با ايواني بزرگ و اعجاب‌انگيز و دالانها، اتاقهاي متعدد، حوضخانه، هشتي و سر درب ورودي ساخته شده است. متعاقب مدارس شوكتيه بيرجند، مدارس ديگري در قاين در سال 1298، نهبندان 1299، سربيشه و دشت بياض 1300 شمسي و تا سال 1306 در مناطق زير كوه، در ميان، گزيك، خوسف، درخش، گل فريز، مود، گيو، موسويه، مختاران نيز مدارس شوكتيه تاسيس گرديد. در سال 1297 شمسي سيد محمد فرزان از مشهد به بيرجند منتقل شد و به تقاضاي شوكت‌الملك براي تاسيس مدارس شوكتيه زابل و زاهدان رهسپار گرديد و عليرغم مخالفت بعضي از افراد و سرداران متعصب در اين كار موفق شد و اعتماد مردم را نسبت به خود جلب نمود.

حوزه علميه معصوميه بيرجند :

مشهورترين مدرسه علميه منطقه، مدرسه معصوميه بيرجند مي‌باشد. اين مدرسه توسط امير معصوم‌خان در اواخر سده دوازدهم قمري ساخته شده است. اين مدرسه داراي صحني بزرگ با حجره‌هايي در چهار طرف آن مي‌باشد. ضلع جنوبي مدرسه در دو طبقه بنا گرديده است.

+ نوشته شده توسط علي محمودی در شنبه دوازدهم آذر 1390 و ساعت 7:28 بعد از ظهر |

با تشكر از استاد سعيد عندليب و كسب اجازه از محضر ايشان

«انار اَاْرزو»

١-روزِ رُوشَه‌ْ رْ وِل‌ْ کُنَی‌ ترک‌ِ غم‌ و شَاْدی‌ کُنَی‌

سر دَ تَاْریکی‌ کُنَی‌ یارِ مُوْ رَ وَاْدی‌ کُنَی‌

٢-یا بِرَی‌ در مجلس‌ِ دلدارْ شیرینی‌ کُنَی

‌یا بِرَی‌ وَر کوه‌ِ عشق‌ِ یار فرهَاْدی‌ کُنَی‌

٣-گر که‌ دل‌ْ وَر زلفی‌ِ زلفُاْن‌ِ دلبرْ بسته‌یَی

‌بس‌ که‌ ترک‌ِ رَاْحَتی‌ّ و ترک‌ِ اَاْزَاْدی‌ کُنَی‌

۴-تُو خَرَاْبَی‌ْ دل‌ْ خرابَه‌ گنج‌ِ عشق‌ِ یارِ مُوْ

گَر که‌ گنج‌ِ عشق‌ مَاْیَی‌ ترک‌ِ اَاْبَاْدی‌ کُنَی‌

۵-از پریشُاْنی‌ مُوْ رَ وَر سِرْ سُلُت‌ْ هُنْشُنْدِیَی‌

مُوْ رْ بکُشْتَی‌ از غَمُن‌ْ خُوْ ترک‌ِ جَلَّاْدی‌ کُنَی‌

۶-حجلة‌ دُاْمَاْدی‌ِ خُوْ رْ بُر خدا وَر هم‌ زَنَی‌

بُر عروس‌ِ پیرِ دنیا حیف‌ِ دُاْمَاْدی‌ کُنَی‌

٧-از انارِ اَاْرزو ای‌ عَاْشقُوْ دل‌ْ وَاْ کَنَی

یَک نظرْ وَر زندگی‌ ابرام‌ِ بَغدَاْدی‌کُنَی‌

٨-بس‌ که‌ پیش‌ِ اَاْل‌ِ دل‌ْ صد سال‌ شَاْگِردی‌ کُنَی

‌پیش‌ از او که‌ مَستَه‌ بَاْشَی‌ فکرِ اُستَاْدی‌ کُنَی‌

٩-شِاْرِ نغزِ بیرجندی‌ رَ اگر که‌ بِشْنَوَی

‌ترک‌ِ شِاْرِ حافظ‌ شیرَاْزی‌ و سعدی‌ کُنَی‌

١٠-گوش‌ وَاْ دَاْرَی‌ اگر شِاْرِ «سعید عندلیب‌»

آفری‌ وَر طبع‌ و وَر ذوق‌ِ خدَاْدَاْدی‌ کُنَی‌

١١-اَو حیات‌ِ یارِ مُوْ پَس‌ بَاْدِر اَر دَاْرَی‌ بِرَی

‌سر دَ تَاْریکی‌ کُنَی‌ یارِ مُوْ رَ وَاْدی‌ کُنَی‌

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در یکشنبه پانزدهم آبان 1390 و ساعت 7:27 بعد از ظهر |

 

ای خوشا با فرق خونین در لقاء یار رفتن
سر جدا ، پیکر جدا، در محفل دلدار

"سردار شهید سید احمد رحیمی"

خدایا تو چه کردی با عاشقانت که سر از پا نمی شناسند و هر لحظه برای وصل به تو سخت بی تابند. این چه عشقی است در قلبهای این عزیزان که تنها به رضای تو دل بسته اند.خداوندا ! سپاس بی منتها تو را که این تنها آرزوی آنها را بر قلبهای مالامال از عشق به امام حسین شان نگذاشتی و با ریختن خونشان مظلومیت و حقانیِت ایشان را به اثبات رساندی وآنها را به دیار خویش خواندی.

شهدا فیض دو عالم دارند                       شهدا بوی محرّم دارند
شهدا همدم عاشورایند                           شهدا گریه کن زهرایند

پدر ، ما در،همسر   و خواهر و برادرانم       

وقتی به حقی که هرکدامتان بر من دارید و آ نچه من در این رابطه انجام داده ام ، فکر میکنم ، دردی سنگین جانم را پر می کند .من در زندگی حق هیچکدامتان را ادا ننموده ام و در این رابطه جداً طلب مغفرت و رضایت دارم.من همیشه این را گفته ام که چه قبل و چه بعد از انقلاب و شهدا کاری انجام نداده ام و لذا اگر در مورد حقوق شما بخصوص همسرم کوتاهی کرده ام ، برای کار بیشتر و جبران کوتاهی ها بوده است، به هر حال امیدوارم که قلباً و واقعاً از من راضی باشید .وصیت من به شما این است که به انسانیت در بند و حاکمیت استکبار جهانی بیاندیشید . امروز ، روز استراحت نیست، روز ایثار است .روزی  است که بندگان خدا همچون بهشتی ، مطهری عزیز، رجایی ، باهنر و .... را به شهادت رسانده اند و خون آنها می جوشد.امروز که کاخ واشنگتن و کرملین در آتش خشم محرومین همچو می سوزد و جنایتکاران عالم به سرکردگی آمریکا، ایران و انقلاب اسلامی را به عنوان کانون این شعله ها ساخته اندو تمام نیروهای خود را برای نابودی اسلام و انقلاب اسلامی بسیج نموده است،وصیت من به شما این است که به انسانیت در بند بیاندیشید...

خاطرات

* شهید مظلوم سید احمد رحیمی از همان دوران جوانی مبارزه ی خود را علیه ظلم و ستم  شاه ملعون آغاز کرد.بطوریکه بیاد دارم در مسجد آیت الله آیتی نماز جماعت برقرار بود که بعد از نماز ایشان بلند شدند و مخالفت خود را علیه اسدا... علم ابراز کرد و گفت: ((من برای افرادی که هنوز گندمهای اسدا... علم  در خانه ی آنهاست ارزشی قائل نیستم.))این سخن کوبنده از چنین نوجوانی بعید به نظر می رسید.این سخن که مانند توپی در بیرجند صدا کرده بودباعث شد که مأمورین ساواک او را دستگیر و به او هشدار بدهند که در صورت تکرار با وی برخورد جدی به عمل خواهد آمد.

به نقل از : پسر عموی شهید "سید محمد علی رحیمی"

نویسنده: محمد علی دستگردی

*خاطرم می آید که دوره ی دبیرستان را با شهید رحیمی گذراندم و خوب بیاد دارم که در دبیرستان شوکتیّه سابق کلاس کنکور گذاشته بودند و تدریس این کلاس را یکی از دبیران پر مایه ی بیرجند برعهده گرفته بود.در یکی از جلسات وقتی که درس تمام شد و اکثر دانش آموزان می خواستند برگردند، تعدادی از ارازل چراغ کلاس را خاموش کردند و چند نفری هم که مانده بودند ، سر و صدا بپا کردند.وقتی شهید رحیمی از موضوع مطلع شد که ، در کلاسی که مختلط بوده، چراغ خاموش شده و دبیر هم عکس العملی از خود نشان نداده، روز بعد ایشان به مدرسه آمد و در این مورد شدیداً نسبت به دبیر اعتراض کرد که شما کلاس گذاشته اید و نباید بگذارید که این ارازل سوء استفاده کنند ، یا باید کلاسها را جدا کنید.اینجا کلاس درس  است و کلاس مسخره بازی نیست .این دبیر هم که به ایشان برخورده بود؛ لج می کند و می گوید یا جای من در این کلاس است یا جای رحیمی و از کلاس می رود.بعد از چند روزی که دیدیم دبیر به کلاس نمی آید ؛ شهید رحیمی گفتند که من از کلاس می روم بیرون تا شما به خاطر من ضرر نکنید.ایشان از اوایل دی ماه کلاس را ترک کرد و پیش خودش شروع به درس خواندن کرد .با توجه به اینکه حدود شش ماه بدون دبیر درس می خواند ولی آنچنان پیشرفت داشت که حتی از رقبای خود هم پیشی گرفت و گاهی هم که دبیر نمی آمد؛ ما چند نفری بودیم که برای رفع اشکال پیش ایشان می آمدیم و مسئله های ریاضی را که حدود یک صفحه جواب داشت، در عرض دو یا سه دقیقه حل می کرد

.به نقل از دوست شهید:هادی اکرامی نویسنده :محمد علی دستگردی

• شهید رحیمی و شهید شهاب دو نفر از کسانی بودند که عقیده داشتند حتی روی زندانی ها هم باید کار فرهنگی صورت بگیرد.از جمله نتایج خوبی که از این کار حاصل شده بود؛ به عنوان نمونه شخصی به نام "هادی - ف" که به عنوان منافق دستگیر شده بود و به دلیل کوچکی سن از اعدام به حبس ابد محکوم شد.کار تبلیغاتی این دو شهید آنچنان اثری روی این شخص گذاشته بود که حتی او هم با ما همکاری می کرد و گاهی با ما در یک اتاق می خوابید و از اینکه یک منافق پهلوی در کنار یک پاسدار مسلح می خوابید ، نگرانی بوجود نمی آ مد .این آقا به قدری پیشرفت کرد که لیسانس زبانش را گرفت و به عنوان دانشجوی نمونه جایزه گرفت و بورس خارج را هم گرفت ولی نتوانست برود  و بعد از چهار سال با خواهر یک شهید ازدواج کرد.حال اگر یک برخورد نابجا با این جوان صورت می گرفت.شاید سرنوشت دیگری در انتظارش بود.

به نقل از دوست شهید: هادی اکرامی

 این شهید بزرگوار همیشه عادت داشت در خلوت با خدا راز و نیاز می کرد؛ به طوری که یادم می آید، روزی بود که ایشان به سپاه رفتند و شب دیر وقت شده بود و هنوز به خانه برنگشته بود و ما نگران شده بودیم، نیمه های شب بود که فهمیدم کسی پشت بام است و گریه می کند .وقتی به آنجا رفتم ، دیدم ایشان به دعا مشغولند و به ایشان گفتم :چرا به خانه نمی آئید؟ و ایشان با حالت خاصی به من گفتند: که فردا باید 13 شهید را به مزار شهدا ببریم و من غبطه می خورم که مگر از من چه گناهی سرزده که جزء اینها نیستم و ایشان تا صبح مشغول دعا  و نیایش بودند.

به نقل از همسر شهید:مریم لاکی

• آخرین باری که از ما خداحافظی کرد را به خوبی بیاد دارم .در همین دفعه بود که با همه خداحافظی کرد و بعد به راه افتاد، وقتی به درب منزل رسید، ایستاد و برگشت تا دختر چهار ماهه اش را ببوسد.هنوز چند دقیقه ای نگذشته بود که احساس کردم لبانش را گاز گرفت و آنقدر شدید که جای دندانها روی لبهای دخترم باقی ماند و از همانجا برگشت و به سوی جبهه ی حق شتافت.احساس من از این کار این بود که ایشان به خود گفته بود که ممکن است عشق و علاقه ی بیجا به بچه مرا از توفیق در عمل باز دارد.آری :

رسد آدمی به جایی که به جز خدا نبیند          بنگر که تا چه حد است مکان آدمیت

به نقل از :همسر شهید

• شهید رحیمی فوق العاده به ساده زیستن اهمیت می داد به حدی که در سنین نوجوانی هم وقتی پدرش می خواست برایش کفش بخرد ؛ می گفت ارزانترین کفش را برایشان بخرند. بیاد دارم وقتی می خواستیم زندگی مشترکمان را آغاز کنیم ایشان وقتی  یک قالی دست باف را روی جهزیه من دیدند ، به پدرم گفتند : که آن را بردارید و به جایش موکت بدهید. که پدرم گفت: من اکنون قالی را می گذارم و بعد شما هرکاری دوست داشتی انجام بده.ایشان شب عروسی کت خود را درآورد و به یکی از برادران سپاه که موفق به تهیه کت نشده بود، دادند .ما مجلس خود را در یکی از مساجد برگزار کردیم ؛ یک سال و ده ماه بعد در همان مسجد مجلس شهادت ایشان برگزار گردید.

به نقل از: همسر شهید  مصاحبه کننده :محمد علی دستگردی

• از خاطراتی که در ارتباط با نامگذاری فرزندم به یاد دارم، این است که به دلیل ارادت ایشان به امام حسین (ع) و اصحابش همیشه وصیت می نمود که اگر فرزندم پسر بود ، نامش را "مسلم " بگذارید ، چون همیشه از غربت حضرت مسلم در کوفه متأثر بود و اشک می ریخت.

به نقل از :همسر شهید

• شهید رحیمی انسان باهوش و متفکری بود که به عنوان دانشجوی نمونه ی دانشگاه پزشکی نیز برگزیده شد و ایشان در مورد مسائل فرهنگی اطلاعات زیادی داشتند و همچنین در تسخیر لانه ی جاسوسی هم دست داشته اند.

• به نقل از خودشان یکبار در سر کلاس بین دانشجویان و استاد بحثی در مورد مارکسیسم بوجود می آید که ایشان با ذکر دلایل محکم نظر مخالفان را رد کرده و مورد تشویق عده ای از دانشجویان قرار می گیرد.

• زمانیکه ما در مناطق عملیاتی بودیم ،احمد آقا هر سه شب یک بار به منزل می آمد.آخرین روزهای اسفند 1361 بود که یک روز صبح حدود 10 الی 11 صبح ایشان به منزل آمدند و من بسیار متعجب شدم، وقتی علت را پرسیدم، گفتند:که خواستم از شما سری بزنم .چند لحظه بعد وقتی ایشان بروی تخت نشست ، من پانسمان پایش را که سعی نموده بود ، زیر جوراب مخفی کند، دیدم و موضوع را فهمیدم.هنگامی که از ایشان جزئیات مسئله را پرسیدم با شادمانی جواب دادند : ((الان که تیر دشمن خدا بر بدنم نشسته امید آن دارم که مورد پذیرش خدا قرار گیرم.))   شنیدم زمانیکه مجروح شده و از پایش خون می رفته، وقتی می خواستند او را به اورژانس بفرستند، می گفته : ((نگران نباشید، چیزی نیست ، این گناهان من است که از وجودم خارج و مرا مطهر و پاک می کند.))

به نقل از :همسر شهید

خوب به خاطر دارم آخرین روزی را که مفقود بود . شبش خواب دیدم که در کوپه قطار به همراه دخترم نشسته ام. پس از لحظاتی دیدم شهید سید احمد در بیرون کوپه و در سالن قطار به همراه یک سید نورانی از پشت پنجره ، در حال ایستاده به من اشاره می کند و می گوید: (ناراحت نباش من دارم می آیم) آن روز صبح با این خوابی که دیدم امید داشتم که از او خبری به دستم برسد. شاید ذکر این مطلب خالی از لطف نباشد که فرزندم تا آنروز که هیچ چیز نمی گفت و تنها حامل صداهای نا مفهوم دوران نوزادی بود ، آنروز بدون مقدمه مرتب (بابا بابا می گفت) من از این امر بسیار متعجب شدم و همان روز حدود ساعت 9 به بعد بود که از تهران تلفنی تماس گرفتند که یک شهید بنام احمد رحیمی که بسیجی می باشد از ارومیه به مشهد منتقل می شود ؛ که ما احتمال دادیم که جنازه مال احمد باشد .لذا از من خواستند که به محض رسیدن جنازه برایشناسایی ان بروم. خوب حق مطلب هم همین بود که احمد به راحتی قابل شناسایی نبود چرا که دست و پای راستش چند تکه بود و تمام بدنش بر اثر موج انفجار سوخته شده بود .گوشتهای زیر گلویش بخاطر اصابت ترکش برآمده بود.دندانهایش بر اثر ترکش خرد شده بود و جراحات متعددی بر سر و پیکرش نشسته بود و به همین دلیل هم پلاکش همراهش نبود.تنها زمانی که به پای چپ او نگاه کردم، قابل شناسایی بود، زیرا همان جایی بود که  17 روز قبل از شهادت مجروح شده بود و اکنون سالم مانده بود.از طرفی تنها پشت وی بود که نسوخته بود و اسمش بر روی پیراهن او نوشته بود.با توجه به خوابی که دیدم و اینکه جنازه را با قطار به مشهد اورده بودند به عینه دریافتم که جنازه ی احمد است .و شهیدان پس از شهادت هم حضوری عینی در زندگی خانوادهایشان دارند.

نقل از : همسر شهید

روایت عشق

* بدانید هیچ کس نمی تواند ما را بسازد الا اینکه خودمان خود را بسازیم .ما موظف هستیم که برای ساختن خودمان حرکت کنیم ... کسی نمی آید دست ما را بگیرد و به جلو ببرد ،بلکه این خودمان هستیم که باید گامی به جلو برویم.گامی به پیش در شناخت رذایل خود، گامی به پیش در شناخت ضعف های خود، گامی به پیش جهت جذب نیروهای دیگر و گامی به پیش در جهت ایجاد این شعله و سوزش الهی در درون خود که انسان از هدایت دیگران و کمک دیگران و از رشد دیگران احساس آرامش می کند."شهید سید احمد رحیمی"

*اگر دیدید میان  شما و آنهای که شهیدان با آنها پیوند داشته اند رابطه ای است عاشقانه، بدانید که شما درمسیر شهیدانید واگر میان شما و آنهایی که شهیدان با آنها پیوند داشته اند فاصله ای است و دافعه ای است بدانید که شما با شهیدان فاصله دارید.خط فکری عبارت است از :اعتقاد به ولایت فقیه و تسلیم محض بودن در مقابل ولی فقیه، اعتقاد به اینکه پرچمدار انقلاب اسلامی روحانیت مبارز شیعه می باشد و ضربه و صدمه به روحانیت ، ضربه و صدمه به اسلام است

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در دوشنبه چهارم مهر 1390 و ساعت 8:51 بعد از ظهر |

 

شهرستان در ميان

 

شهرستان درميان با وسعت حدود ٦ هزار كيلومتر مربع در شرق استان خراسان جنوبي واقع شده است.

سرزميني كه به علت دوري از مركز جمعيتي و كوهستاني بودن به نام قهستان شهره شده بود و نقطه امني براي افرادي كه از ظلم حكام به ستوه مي آمدند، به شمار مي رفت. سرزميني كه روزگاري محل استقرار فداييان اسماعيلي و حسن صباح در روستاهاي طبس، درخش، گسك، هندوالان، بورنگ، نوزاد، گزيك، درميان، فورگ و قلعه گاويچ و امام زاده سلطان ابراهيم رضا (ع) در روستاي آب گرم بوده است و هم اكنون در اين سرزمين بن بست و محروم، پيروان و معتقدان تسنن و تشيع در كنار يكديگر براي عمران و آبادي تلاش مي كنند.اين شهرستان از شمال به بخش زيركوه و زهان شهرستان قاينات، ازجنوب به بخش مركزي شهرستان سربيشه، غرب آن به بخش مركزي شهرستان بيرجند و از شرق به كشور افغانستان محدود شده است.شهرستان درميان داراي بخش هاي قهستان، مركزي و گزيك است مجموع روستاها و آبادي هاي شهرستان درميان ٣ بخش و ٦ دهستان و ٧٩٤ آبادي است كه ١٩٤ آبادي داراي جمعيت است.جمعيت شهرستان درميان در حال حاضر حدود ٦٠ هزار نفر است كه از اقوام وطوايف مختلف فارس، بلوچ و عرب تشكيل شده است و به زبان فارسي با لهجه بيرجندي در پاره اي از روستاها چون نخاب خلف و دره چرم با لهجه عربي وخيرآباد، اشك و شوراب هم با لهجه بلوچي صحبت مي كنند.

دشت هاي عمده اين شهرستان دشت درميان، پدخل، اسدآباد، بورنگ و طبس است. نوع كشت منطقه اغلب آبي مي باشد و از قنات رودخانه هاي فصلي، چشمه و چاه تامين مي شود. محصولات زراعي آن گندم، جو، چغندرقند، حبوبات و زيره و محصولات دائمي نيز زرشك، گلابي، گردو و زرد آلو است. رودخانه هاي فصلي بسياري در اين شهرستان جريان دارد كه مي توان به رودخانه هاي درميان، فخرود، گزيك، رباط و سراب اشاره كرد.

اقتصاد شهرستان صرف نظر از كشاورزي و دامپروري از طريق قالي بافي است كه دربخش قهستان به ويژه آسيابان و درخش اين صنعت سابقه طولاني دارد و از درخش به عنوان اولين منطقه قالي بافي بيرجند ياد مي شود.كارخانه قند قهستان تنها واحد صنعتي ماشيني است كه ضمن كارآفريني و اشتغال زايي تنها خريدار هزاران تن چغندر است و كارخانه در حال احداث سيمان باقران هم از پروژه هاي مهم صنعتي استان محسوب مي شود كه از پيشرفت قابل توجهي برخوردار است.از آثار تاريخي شهرستان درميان مي توان به قلعه فورگ، بقعه امام زاده سلطان ابراهيم رضا(ع)، مسجد جامع هندوالان، قلعه طبس، مسجد جامع درخش و آسبادهاي طبس اشاره كرد كه با مديريت صحيح مي توان اين اماكن را به عنوان جاذبه هاي گردشگري معرفي و در اين زمينه فعاليت كرد.شهرستان درميان با ٦ هزار كيلومتر مربع وسعت نسبت به ١٥٠ شهرستان ايران بخش بيشتري از خاك كشور را به خود اختصاص داده است. اين شهرستان شش و نيم درصد گستره وسيع استان خراسان جنوبي را شامل مي شود و حدود ١٠ درصد جمعيت استان در اين شهرستان زندگي مي كنند.از ٧٩٤ نقطه جغرافيايي ٦٠٠ نقطه يا ٧٦ درصد آن خالي از جمعيت است و فقط ١٩٤ نقطه يا ٢٤ درصد جمعيتي بين يك تا ٢ هزار و ٥٠٠ نفر را در خود جاي داده است.بنابراين سهم مهاجرت و تخليه روستاها در شهرستان درميان بيشتر از ديگر نقاط استان است؛ در حالي كه سهم اين شهرستان در توليد ناخالص ملي به ويژه بخش كشاورزي بسيار فراتر از متوسط استان است.

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در چهارشنبه شانزدهم شهریور 1390 و ساعت 8:47 بعد از ظهر |

يخچالهاي طبيعي بيرجند

 

يخچالها مكانهايي بوده كه در ايام گذشته از آنها بعنوان محل ذخيره يخ در ايام سرد زمستان با سيستم خاصي كه در ساخت آن طراحي مي گرديده مورد استفاده قرار مي گرفته  و از يخ استحصالي نياز مردم در روزهاي گرم سال تأمين ميشده است .

"يخچال طبيعي بهلگرد" يكي از سالمترين اين نمونه ها است كه در 20  كيلومتري شرق بيرجند در روستاي بهلگرد قرار دارد كه در دوره قاجار و در زمان حكومت خاندان شوكت الملك احداث شده است. مهمترين اجزاي معماري اين بنا شامل ديوار يخچال، مخزن، پوشش مخزن، اتاق هاي كارگران و آبگير است. ديوار اين يخچال ۴۲متر طول و پنج متر ارتفاع دارد و در انتها داراي خميدگي نامحسوسي است و مخزن آن چهار متر عمق دارد كه محل نگهداري يخ ها مي باشد .

يخچال ديگري كه در جنوب شهر بيرجند در دامنه رشته كوه باقران قراردارد يخچال
رحيم آباد است كه متأسفانه به دليل كم توجهي در طول ساليان و همچنين توسعه اماكن شهري اغلب اجزاي ان از بين رفته و در حال حاضر فقط ديوار آن باقيمانده كه توسط سازمان ميراث فرهنگي حفظ و نگهداري ميگردد .

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در پنجشنبه بیستم مرداد 1390 و ساعت 8:45 بعد از ظهر |

           

خراشاد سرزمين نخبه پرور

 

روستاي خراشاد در ٢٢ كيلومتري جنوب شرق شهرستان بيرجند و در دامنه كوه باقران قرار گرفته و نواحي شرقي و غربي روستا به وسيله كوه احاطه شده است.

از وسط روستا رودخانه اي مي گذرد كه منازل مسكوني اهالي، در دو سوي اين رودخانه واقع شده است و هنگام بارندگي شديد در قسمت هاي بالا دست روستا، سيل در بستر رودخانه جاري مي شود و ارتباط مردم دو سوي رودخانه را قطع مي كند.

اين روستا آب و هوايي معتدل و كوهستاني دارد كه به دليل سرسبزي، زيبايي و وجودكوه هاي سبز رنگ افيوليتي، چهره اي ييلاقي و تفرجگاهي به خود گرفته است به طوري كه به نام طرقبه بيرجند شناخته مي شود و در سال هاي اخير ساخت وساز ويلا هاي تفريحي و اقامتگاهي در اين روستا رشد فزاينده اي گرفته و اين ويلاها كه توسط اشخاص و برخي از سازمان ها ساخته شده، نقش تفرجگاهي خراشاد را پررنگ تر كرده است.خانه هاي روستا در دل كوه و بر اوج بلندي پله به پله تا پست ترين نقطه هموار بنا شده است و هنگامي كه از بالا به اين مناظر بنگريم، بام ها طبقه به طبقه بر ديوارها سوار شده است. جوي آب از ميان باغ هاي روستا مي گذرد و در همسايگي خانه هاي گلي و روستايي از لا به لاي شاخه ها خانه هاي ويلايي ساخته شده طبق اصول شهرسازي، جلب توجه مي كند. اين ساخت و سازهاي جديد و شيك فقط به دامنه ارتفاعات محدود نشده و به صورت پراكنده حتي به بلندي صخره ها نيز گسترش يافته است.

ديدن نماهاي سنگي، شيشه هاي رفلكس و آخرين امكانات معماري در روستا در كنار ساخت وسازهاي قديمي، گذر شتابان قافله تمدن را در اين نقطه گوشزد مي كند. برخي از ساكنان خراشاد خانه هاي ويلايي ساخته اند و در فصول گرم سال و گاهي براي فعاليت هاي كشاورزي به روستا باز مي گردند.نام خراشاد نامي يگانه است و بنا به گفته مرحوم دكتر محمد اسماعيل رضواني، پدر علم تاريخ معاصر ايران كه خود متولد اين روستاست، برگرفته از زبان پهلوي و به معني طلوع خورشيد بوده و علت آن هم واقع شدن اين روستا در بين دره اي است كه اين دره به طرف شرق بازگشته و به دشت خراشاد متصل مي شود؛ در نتيجه با توجه به واقع شدن اين روستا در ابتداي دره، از نظر مردم محلي، اولين روستا از مجموعه روستاهاي واقع در دره خراشاد بوده كه خورشيد به آن مي تابيده است.تاريخچه خراشاد به قبل از اسلام بر مي گردد و وجود قبرستاني قديمي به نام گورستان گبرها در حاشيه غربي روستا، قلعه و تونل هاي زيرزميني، برج در غرب روستا، و وجه تسميه آن خود نشان از تاريخ چند هزار ساله اين روستا دارد.واقع شدن در ٤ كيلومتري روستاي كوچ و نگاره هاي لاخ مزار و غيره نياز به اكتشافات و پي جويي هاي باستان شناسي را بيش از پيش نشان مي دهد.جمعيت روستا بر اساس سرشماري سال گذشته ٧٩٨ نفر و شغل اكثر مردم ساكن، كشاورزي و باغ داري است. علاوه بر آن مي توان به فعاليت هاي اقتصادي گسترده اي از جمله دام داري، قالي و گليم بافي، نجاري، بنايي، رنگ رزي و پارچه بافي سنتي و غير اشاره كرد.از جمله اقدامات خوبي كه در حال حاضر با حمايت معاونت صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان انجام شده، احياي پارچه بافي سنتي در روستاست كه در گذشته تا حدودي به فراموشي سپرده شده بود و هم اكنون تعداد زيادي از بانوان روستا به اين فعاليت مشغول هستند و با توليد وسايل مختلفي از جمله حوله، شال، چادرشب و غيره نه تنها اوقات فراغتشان را به نحو مطلوبي پر مي كنند بلكه ممر درآمدي هم براي خانواده خود ايجاد كرده اند.در ساليان اخير با رشد بخش صنعتي در خراشاد و احداث واحد هاي صنعتي مانند كشتارگاه صنعتي، مرغداري، بسته بندي چاي، مصالح ساختماني و غيره در اين مكان اشتغال زايي انجام شده است به طوري كه صنعت مرغداري در جنوب خراسان، نخستين بار توسط برخي از نخبگان اقتصادي در اين منطقه با تاسيس اولين مرغداري در خراشاد گسترش يافت ودر حال حاضر ١٢ مرغداري فعال در اين روستا فعاليت مي كنند.همچنين زنان خراشاد با تاسيس شركت تعاوني روستايي و ارائه خدمات در زمينه تهيه مواد مورد نياز معيشتي و حرفه اي اعضاء، تامين اعتبارات و وام هاي مورد نياز و ارائه خدمات براي بهبود امور حرفه اي نقش قابل توجهي در گسترش اشتغال زايي در منطقه ايفا مي كند به طوري كه اين تعاوني به عنوان يكي از فعال ترين تعاوني هاي روستايي در استان شناخته شده است. روستاي خراشاد از دير باز با ديگر نقاط مبادلات بازرگاني داشته است.زعفران، زرشك، عناب، گردو، گندم، سيب، گلابي، زردآلو، هلو، شليل، توت و انگور از عمده ترين محصولات كشاورزي خراشاد است و وجود درختان متنوع ميوه و باغ هاي سرسبز به آن طبيعتي زيبا و جذاب و تفرجگاهي مفرح بخشيده است، به طوري كه مرحوم آيتي در كتاب بهارستان، اين روستا را همراه با سه روستاي ديگر منطقه به بهشت تشبيه كرده است. همچنين در لغت نامه دهخدا هم به اين منطقه اشاره شده است. ملك آباد، كفكي، كوچ، برزج و نصرآباد از روستاهاي اطراف خراشاد است .اين روستا ١١ شهيد و يك جاويد الاثر تقديم انقلاب كرده است و به لحاظ نخبه پروري و عالم خيز بودن شهرت دارد.از نظر فرهنگي، خراشاد پيشينه اي ديرين دارد به طوري كه اولين دبستان منطقه به نام دبستان دقيقي در سال ١٣٢٢ در اين روستا ساخته شده است.پرورش افراد و شخصيت هاي موفق و نخبه در زمينه هاي علمي، فرهنگي و اقتصادي بسيار فراتر از ظرفيت يك روستاي حدود يك هزار نفري است و وجود شخصيت هاي علمي در دانشگاه هاي داخل و خارج كشور، پزشكان و مسئولان ارشد اجرايي و غيره نشان از غناي فرهنگي اين روستا دارد.در حال حاضر علاوه بر دبستان مدرسه راهنمايي شبانه روزي و دبيرستان روستا فعال است و محوريت روستا سبب شده دانش آموزان پسر مقاطع راهنمايي و متوسطه ساير روستاها به خراشاد مراجعه و در خوابگاه دانش آموزي اين روستا سكونت كنند.دهيار خراشاد ضمن تشريح مطالب فوق به امكانات روستا اشاره كرد و گفت: اين روستا داراي بيمارستان روستايي، مخابرات، خانه بهداشت، تعاوني هاي روستايي، شوراي حل اختلاف، حسينيه، بانك، بيمه، پست، تاكسي تلفني، كانون هاي فرهنگي و تربيتي، مقاطع آموزش ابتدايي، راهنمايي، دبيرستان و خوابگاه دانش آموزي است.حسن رضا خراشادي زاده در خصوص جاده ارتباطي نيز افزود: جاده شوسه روستا به طول ٣ كيلومتر در سال ١٣٦٤ آسفالت و در همان زمان كار برق رساني به خراشاد انجام شد.

وي ادامه داد: با راه اندازي مركز مخابرات حدود ٥٠٠ شماره توسط شركت مخابرات با پوشش روستاهاي مجاور ايجاد شد و هم اكنون اكثر منازل اهالي خط تلفن ثابت دارد و علاوه بر آن پست و پست بانك هم در روستا فعال است.

وي درباره آنتن دهي تلفن همراه هم خاطر نشان كرد: با نصب يك فرستنده در روستا در حال حاضر هيچ گونه مشكلي در اين زمينه وجود ندارد و با نصب تجهيزات و امكانات مورد نياز صدا و سيما از سوي دستگاه هاي مربوط، مشكلي در اين خصوص وجود ندارد و شبكه هاي يك، دو و سه سيما در حد مطلوب دريافت مي شود.وي با بيان اين كه روستاي خراشاد داراي خانه بهداشت و درمانگاه است، افزود: در اين مراكز يك پزشك به صورت ثابت، كارشناس بهداشت، ٢ بهورز، راننده آمبولانس، متصدي داروخانه و در مجموع ٦ نفر مشغول به كار و خدمت رساني به مردم اين روستا و روستاهاي مجاور هستند.وي تصريح كرد: هر چند با وجود خدمات ارائه شده، بسياري از مشكلات بهداشتي- درماني رفع شده است ولي كمبودهايي هم احساس مي شود كه نبود امكانات و دكتر دندان پزشك از جمله اين كمبودهاست.به گفته وي، با پي گيري هايي كه از سوي دهياري و شوراي اسلامي روستا انجام شد، با كمك هاي مردم يك دستگاه ميني كمپرسي خريداري كرديم و زباله هاي موجود در روستا به صورت هفتگي جمع آوري مي شود.وي اضافه كرد: براي دفع بهداشتي زباله هم از سوي اداره منابع طبيعي و با موافقت ادارات مربوط در فاصله حدود ٦ كيلومتري روستا، زمين مورد نياز دهياري تحويل شد و دهياري هم پس از ايجاد جاده و حفر چاه، زباله ها را براي انهدام و دفع بهداشتي به اين مكان حمل مي كند.دهيار خراشاد در خصوص وضعيت آب شرب روستا گفت: با اجراي پروژه آب رساني و انتقال آب از دشت سربيشه به روستا مشكل چنداني در اين زمينه وجود ندارد.وي تصريح كرد: با وجود اين كه خراشاد به عنوان روستايي ثروتمند و بي نياز شهرت دارد با اين حال برخي مردم روستا همچنان در محروميت به سر مي برند.همچنين روستا با مشكلاتي چون نبود شبكه فاضلاب، مشاركت نكردن سازمان هاي مربوطه مانند محيط زيست در ايجاد محلي براي دفع زباله و غيره رو به روست.خراشادي زاده عمده ترين مشكل روستا را با توجه به كوهستاني بودن، كمبود زمين عنوان كرد و افزود: از آن جايي كه مهاجرت در اين روستا حالت معكوس دارد و بسياري از مردم اين منطقه كه در شهرها سكونت دارند، تمايل زيادي به برگشت و سكونت در زادگاه شان دارند، بنابراين نبايد مشكلي درباره مسكن آنان وجود داشته باشد.وي ادامه داد: در اين خصوص اقداماتي انجام شده و براي به نتيجه رسيدن آن مساعدت همه مسئولان در زمينه واگذاري زمين و حمايت براي پرداخت وام هاي دراز مدت و در نتيجه ساخت واحدهاي مسكوني مقاوم و بادوام ضروري است.وي افزود: مشكل عمده ديگر روستا كم آبي در اثر خشكسالي چند ساله و وجود آفت هاي باغي و كشاورزي از جمله موريانه است كه بايد مسئولان براي انهدام اين آفات تلاش كنند. در غير اين صورت طولي نخواهد كشيد كه از مزارع و باغ هاي سرسبز روستا با تمام جذابيت ها و چشم اندازهاي زيبا، چيزي باقي نخواهد ماند.وي بر مشكل بيكاري جوانان روستا تاكيد كرد و گفت: مي توان اين مشكل را با ايجاد دهكده صنعتي در پايين دست روستا و پرداخت وام هاي خود اشتغالي به جوانان و ايجاد كارگاه هاي زودبازده در منطقه حل كرد كه اين مهم هم به توجه ويژه مسئولان نياز دارد.وي با بيان اين كه در حال حاضر با راه اندازي تاكسي تلفني در روستا، خدمات حمل و نقل به اهالي ساكن و غيرساكن خراشاد ارائه مي شود، افزود: به دليل بعد مسافت اين روستا با مركز استان اياب و ذهاب مردم با مشكلاتي رو به روست.محل كار تعدادي از ساكنان خراشاد شهر است كه با توجه به مسائلي از اين قبيل راه اندازي يك خط واحد برون شهري براي رفع اين مشكل ضروري است.وي به مشكل ايمن نبودن جاده آسفالته كمربندي حاشيه روستا اشاره كرد و گفت: از آن جايي كه اين مسير جاده ارتباطي روستاهاي بالا دست دره خراشاد با مركز استان محسوب مي شود و تردد در آن زياد انجام مي شود و با توجه به مسكوني بودن نواحي اطراف جاده و وجود پيچ هاي بسيار تند، جا دارد مسئولان راه و ترابري در خصوص ايمن سازي عبور و مرور مانند نصب علايم  راهنمايي و رانندگي، گارد جاده و تامين روشنايي اقدام كنند.

وي به حايز اهميت بودن بعد فرهنگي در روستاي خراشاد اشاره كرد و افزود: در حال حاضر مسجد، حسينيه و كتابخانه در روستا وجود دارد و قسمت اعظم اوقات فراغت جوانان و دانش آموزان در كانون فرهنگي و كتابخانه مي گذرد و با اين وجود مي طلبد به اين بخش مساعدت و توجه ويژه اي معطوف شود. خراشادي زاده در خصوص اعتبارات دهياري خراشاد نيز گفت: سال گذشته ٢٧٠ ميليون ريال اعتبار براي دهياري روستا درنظر گرفته شد كه بيش از ٦٠ درصد آن محقق نشده است و از اين مبلغ ١٢٠ ميليون ريال براي احداث ساختمان دهياري و بقيه براي اصلاح و توسعه معابر هزينه خواهد شد.وي در مورد طرح هادي روستا خاطر نشان كرد: طرح هادي خراشاد در سال ١٣٨٣ تصويب و به طور تدريجي متناسب با اعتبارات اختصاص يافته در حال اجراست.

 

             

 

 

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در شنبه چهارم تیر 1390 و ساعت 8:42 بعد از ظهر |
 

http://www.upload.iran-forum.ir/uploads/1308908214.mp3

+ نوشته شده توسط علي محمودی در جمعه سوم تیر 1390 و ساعت 1:0 بعد از ظهر |

«ایثار کُوْ»

1) هی‌ خَن‌ْ گُوْ وَ مّا ن‌ُ شما ایثار کُوْ ایثار کُوْ

هی‌ کار کُوْ تو رْ جان‌ِ ما ایثار کُوْ ایثار کُوْ

2) بَچّان‌ْ تو رَ نُاْن‌ِ نِمَه‌ دردِ تو درمُاْن‌ِ نِمَه‌

بُرْ چَاْش‌ِ مردم‌ْ بی‌ ریا ایثار کُوْ ایثار کُوْ

3) وَر دشت‌ و وَر کُو (ه‌)زَه‌ بُرا وَر هر کس‌ِ رو زَه‌ بُرا

لُقْمَی‌ خُوْ تُو خُو زَه‌ بُرا ایثار کُوْ ایثار کُوْ

4) روزِ معلّم‌ْ باد کُوْ دل‌ خُوْ رْ به‌ ظَاْهِر شاد کُوْ

خود او قُدَر ناز و اَدا ایثار کُوْ ایثار کُوْ

5) دنیا اگر غرق‌ِ غَمَه‌، ما ن‌ُ تو رْ از دنیا چه‌ مَه‌

ما خُوْ نِیَه یِم‌ مبتلا ایثار کُوْ ایثار کُوْ

6) گر تَو که‌ بَچَّی‌ خردِ تو، این‌ِ برَاْدَرْ بُردِ تو

جا فکرِ دَرمُاْن‌ و دَوا ایثار کُوْ ایثار کُوْ

7) فریاد مَاْ کُوْ جُاْن‌ِ مُوْ که‌ طی‌ شُوْ خُاْن‌ و مُاْن‌ِ مو

جا اِی‌ همه‌ سر و صدا ایثار کُوْ ایثار کُوْ

8) مَاْیِی‌ که‌ خوش‌ اقبال‌ بی‌، مردِ نمونَی‌ سال‌ بی‌

را خُوْرْ کُوْ از مردم‌ سوا ایثار کُوْ ایثار کُوْ

9) گر گشنَه‌ بی‌ مَاْکُوْ صدا، دل‌ْ خوش‌ کُوْ وَر روزِ جَزا

شغل‌ِ تو شغل‌ِ انبیا ایثار کُوْ ایثار کُوْ

10) امرو  که‌ جِشْت‌ِ جای‌ِ تو، فردا بهشت‌ِ جای‌ِ تو

اِمرو برو فردا بیا ایثار کُوْ ایثار کُوْ

11) یَاْ بُرج‌ِ دَو دَو کُوْ گُلَو، روزِ خُوْ رَ شَو کُوْ گُلَو

بعدَم‌ بخور بادِ هوا ایثار کُوْ ایثار کُوْ

12)  هفتاد سَاْعَت‌ کار کُوْ اَاْخِر خُوْرَ نَاْکار کُوْ

چُو «عندلیب‌ِ» بینوا ایثار کُوْ ایثار کُوْ

 

http://saeedandalib.persianblog.ir/

 

 

+ نوشته شده توسط علي محمودی در پنجشنبه دوم تیر 1390 و ساعت 1:38 بعد از ظهر |

 

اسلاميه‌، شهر كوچكى است در بخش مركزي شهرستان فردوس (استان خراسان جنوبي ). اين شهر در 34 و 10 عرض جغرافياي شمالي و 58 و 15 طول شرقى‌، در ارتفاع 1330 متري از سطح دريا و در 5 كيلومتري شمال خاوري شهر فردوس قرار گرفته است. آب و هواي اسلاميه معتدل و خشك است‌. اسلاميه از گذشته به سبب برخورداري از باغهاي زيبا، محل گردشگاهى اهالى شهرستان فردوس به شمار مى‌آمد. خيابان طويلى كه آب در دو طرف آن جاري بود و چنارهاي كهنسال آن را سيراب مى‌كرد، زيبايى خاصى به اين نقطة ييلاقى داده بود. اسلاميه را هنوز مى‌توان شهري كشاورزي به‌شمار آورد. محصولات عمده توليدي در اين شهر، گذشته از غلات‌، شامل زعفران‌، پنبه‌، چغندرقند، انار و انگور است‌. بافت قاليچه در اين شهر رواج دارد، تا جايى كه از وجود هزار دار قالى فعال در اين شهر خبر داده‌اند. زبان مردم اسلاميه فارسى است و همگى شيعه هستند. ساكنان شهر را مردمى با ذوق معرفي كرده‌اند. اين شهر در 1329 كه روستايي بيش نبود ، تنها داراي 221 نفر سكنه بود ، اما در 1355 جمعيت آن به 3731 نفر (832 خانوار ) افزايش يافت و در 1365 به 4467 نفر رسيد .   نسبت جنسي در اين شهر برابر 103 است و 3/41 % از جمعيت آن را افراد كمتر از 14 سال تشكيل مي داد كه اين نشانگر جواني جمعيت و در نتيجه ،بالا بودن بار تكفل در ميان خانوارهاي ساكن است . اسلاميه شهري مهاجر پذير است ، به اين معنا كه 4/57 % جمعيت آن متولد ساير نقاط بوده اند.علاوه بر اين ، 6/62 از جمعيت 6 ساله به بالاي اين شهر باسواد هستند كه اين نسبت در ميان مردان به 4/37 % ودر بين زنان به 6/51 % مي رسد. علاوه بر اين6/62 % از جمعيت 6 ساله به بالاي اين شهر با سواد هستند كه اين نسبت در ميان مردان به 4/73 % و در بين زنان به 6/51 %مي رسد. جمعيت فعال اين شهر بيشتر در بخشهاي كشاورزي (7/30 %) ،صنعت (24 %) و گروه عمده ساختمان (7/12 %) به فعاليت اشتغال داشتند. شهر اسلاميه در 1365 داراي 970 واحد مسكوني بود. جمعيت آن در 1370، 4996 نفر بوده است.

 طبق آخرين سرشماري نفوس و مسكن در 1385 جمعيت اين شهر 5232 نفر بوده كه از اين تعداد 2606 نفر مرد و 2626 نفر ، زن بوده اند.يك نفر نيز بالاي 100 سال سن داشته و يك خانواده هم 12 نفره گزارش شده است.

آب و هواي اسلاميه معتدل و خشك است.آب مورد نياز اين محل در گذشته از قنات و رودخانه فصلي تأمين مي شد، اما در حال حاضر از طريق آب لوله كشي چاه تأمين             مي شود ، هرچند آب قنات نيز هنوز مورد استفاده است.پوشش گياهي طبيعي محل شامل كلپوره ، شاه تره ، درمنـه ، پودنه و گياهان مرتعي است و جانوران وحشي از جمله گرگ ، شغـال ، روباه ، خرگوش ، كبك و سينه سياه در پيرامون آن زندگي مي كنند نهر آب معروف بلده كه از وسط شهر مي گذرد باعث سرسبزي و طراوت خاص اين شهر كويري شده است.

اسلاميه تا پيش از زلزله 1347 به صورت دو آبادي : مقصود آباد و بهشت آباد از ييلاقات فردوس به شمار مي رفت .پس از زلزله به همت يكي از علما و روحانيون بزرگ خراسان ، مرحوم دانش سخنور ، و با همراهي بي نظير مردم احيا و در واقع از نو پايه گذاري شد . اين اتفاق حتي از ديد گزارشگران غربي هم مخفي نماند . ميشل فوكو در گزارشي براي روزنامه كوريره دلاسرادر 1978 به اين موضوع اشاره كرده است.

+ نوشته شده توسط علي محمودی در شنبه بیست و یکم خرداد 1390 و ساعت 6:15 بعد از ظهر |